Yaşar YAKIŞ

Yarına Bakış



Bookmark and Share

İran'ın istikrarsızlaşması bölgedeki paradigmaları değiştirebilir


30.11.2019 - Bu Yazı 743 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

  İran’da pek çok şehir, bir haftadan fazla bir süredir ciddi bir kargaşa içindeydi. Kargaşanın görünen nedeni, yaşam maliyetinin artmasıydı. Dünyada petrolün en ucuz olduğu ülkelerden biri olmasına rağmen, 100’den fazla şehirde insanlar petrol fiyatlarına yapılan yüzde 50 oranındaki artışı protesto etmek için sokaklara çıktı. Bu tepkilerin başka sebeplerinin de olabileceği ihtimaline rağmen, petrol zammı bardağı taşıran son damla olabilir.

Benzer bir kargaşa iki yıl önce 28 Aralık'ta Meşhed'te başlayıp ülkenin dört bir yanına yayılmış ve aralarında polis memurlarının da bulunduğu 20'den fazla kişi hayatını kaybetmişti. O zamanki kargaşanın sebebi, yumurta ve diğer bazı ana ürün fiyatlarının yüzde 40 oranında artmasıydı. Ama İran Hükümeti o zaman sorunu yönetebilmişti.

Her iki durumda da, rahatsızlıkların altında yatan nedenler ekonomik güçlükler. Ancak bu kez göstericilerin sayısının bir öncekinden iki kat daha fazla olduğu tahmin ediliyor. 2018'de sayı 42 bin iken, 2019'da bu sayı 87 bine ulaştı. Sonuç olarak, hem protestocular hem de polis daha şiddetli yöntemler kullandı.

Dini lider Ayetullah Ali Hamaney geçen hafta yaptığı açıklamada, fiyat artışının ‘yasama, yargı ve yürütme’nin kararı olduğunu belirterek, kararı desteklediğini söyledi. ABD, İran'a nükleer programı nedeniyle sıkı yaptırımlar uyguluyor. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (beş daimi üyesi ve Almanya) Avrupalı üyeleri, Amerika’nın tek taraflı yaptırımlarını aşmak için uygulanabilir bir mekanizma bulamamışlardı.

İran halkının güçlü direncine rağmen, yaptırımlar İran'da günlük hayatın hemen hemen her kesitinde hissediliyor. 1979 Humeyni Devrimi genç neslin beklentilerini karşılayamadı. Protestocuların liderler aleyhinde slogan atmasının nedeni de bu olmalı.

İsrail akla gelebilecek hemen hemen her alanda açıkça İran karşıtıdır. Bu nedenle İsrail'in, elini kirletmeden bu gösterilerin kontrolden çıkması için her şeyi yapabileceği varsayılabilir.

Bunları tespit ettikten sonra, mevcut İran rejiminin çökmesi halinde Amerikan yanlısı veya Batı yanlısı bir rejimin ortaya çıkmasını beklemek iyimserlik olacaktır. İran 2 bin 500 yıllık devlet tecrübesi olan bir ülkedir. Amerika Birleşik Devletleri kurulmadan ve mevcut Avrupa ülkelerinden herhangi birinin varlığından önce, 2 bin yıldan fazla bir süre var olmuştur. 

İran’ın büyük filozof ve şairleri Sadi ve Hafız Şirazi ve Ömer Hayyam, Avrupa Rönesansı’ndan iki yüz yıl önce eserlerini yayımladılar. İran petrol zengini bir ülkedir; nükleer teknolojiye, yüksek eğitimli akademisyenlere ve çok güçlü bir diplomasiye sahiptir. Böyle bir ülkenin yaptığı her şey ciddiye alınmalıdır.

Protestocular arasında, elbette Batı toplumunu destekleyen bireyler vardır, ancak ulusun daha büyük bir çoğunluğu kendi geleneklerini ve Batı karşıtı duygularını koruyacaktır. Bu nedenle, mevcut rejim çökse bile Amerikan karşıtı, İsrail karşıtı ve Batı karşıtı duygular galip gelecektir. 

İran istikrarsızlaşırsa, bölgedeki birçok ülke için pek çok paradigma değişebilir ve bu durum, uzak ülkeleri dahi etkileyebilir. Ayrıca İran da misilleme yapmak için araçlara sahiptir ve Ortadoğu’da düzeni yeniden sağlamak zaman alabilir.

Öte yandan gösteriler sırasında zaman zaman Türkiye lehine sloganlar atılsa da, bunlar sürekli bir slogan gibi görünmüyordu. Türkiye, İran'la sağlıklı ilişkiler sürdürmek için bu tür konuları özenle ele almak zorunda. Türkçe konuşan İranlı Azeriler İran'da büyük bir azınlık oluşturmasına karşın, Şii mezhebinden olmaları nedeniyle İran'a bağlılıkları daha güçlü. Türkiye kendi Alevileriyle ciddi sorunları olsa da, komşu ülkelerdeki ayrılıkçı eğilimlerden uzak durmalıdır. 

Türkiye, Osmanlı döneminden bu yana İran ile istikrarlı ilişkiler sürdürebildi. Türkiye-İran sınırı, 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması'ndan bu yana 380 yıldır değişmeden kalan dünyanın en eski sınırlarından biridir. Zaman zaman küçük çatışmalar çıkmasına karşın, iki ülke geçici anlaşma ve uzlaşılarla bunların üstesinden gelebildi, ilişkilerini istikrarlı bir şekilde sürdürdü.

Her iki ülke de bu istikrarlı ilişkileri zarar görmeden tutmakla yakından ilgileniyor. Aksi takdirde, daha ciddi bir çatışma bölgedeki tüm paradigmaları değiştirebilir.

Facebook Yorumları

reklam
30.11.2019
İran'ın istikrarsızlaşması bölgedeki paradigmaları değiştirebilir
22.11.2019
Türk-Amerikan sorunlarının çözümü ertelendi
15.11.2019
Suriye Kürtleri, Irak’ın kuzeyindeki gibi bir imtiyazla evlerine geri dönecek
8.11.2019
Erdoğan’ın zor kararı: Washington ziyareti
1.11.2019
ABD Kürtleri korumaktan vazgeçmeyecek, Türklerin bunu anlamak için zamana ihtiyaçları var
25.10.2019
Soçi mutabakatı: Atlantik toplumunun bu adımı nasıl algılayacağı henüz belli değil
18.10.2019
Barış Pınarı Harekâtı: Türkiye’nin zararına büyük ve köklü bir değişim ihtimali var
11.10.2019
Kürtler şimdi Şam'a dönüp onun desteğini alabilirler
4.10.2019
Kaşıkçı meselesinde yeni bir kilometre taşı
27.09.2019
Kuzey Suriye’nin yüzde 90’ı Arapsa kalan yüzde 10 Kürt mü, Türkmen mi?
9.09.2019
Seçmenler, Davutoğlu’nun neden zamanında Erdoğan’a sesini yükseltmediğini merak edecek
25.08.2019
Kayyım atamaları AKP’nin kuruluş ilkeleriyle çelişiyor
28.07.2019
Amerika ve Türkiye arasındaki F-35, S-400 meselesine daha yakın bir bakış
15.07.2019
İstanbul yenilgisi sonrası AKP’de ikinci kırılma: Babacan istifası
7.07.2019
Türkiye yerel seçimler sonrası rutine dönecek mi?
28.06.2019
İstanbul seçimi iktidar partisi için bir kırılma noktası mı?
1.06.2019
IŞİD, Türkiye gündemine geri dönüyor
24.05.2019
İran ile savaş Irak’tan çok daha yıkıcı olur
17.05.2019
İdlib Türkiye için daha fazla baş ağrısı olabilir
12.05.2019
YSK'nin geçmişteki uygulamalardan sapan İstanbul kararı
5.05.2019
Türkiye-Sudan ilişkilerinde yeni bir aşamaya mı geçiliyor?
21.4.2019
Libya yeni bir kaosun içine mi giriyor?
12.4.2019
S-400 ve F-35'Ler üzerine sert tartışma
6.4.2019
Türk seçmeni iktidara turuncu kartı gösterdi
31.3.2019
Golan Tepeleri, Suriye krizini daha da derinleştirebilir
22.3.2019
Yeni Zelanda katilinin söyledikleri
15.3.2019
Melania Trump’ın Cemaat okulunu ziyareti: ABD, Türkiye’ye S-400 baskısını artırıyor
1.3.2019
Petrol Venezuela için lütuf mu, lanet mi?
23.2.2019
Soçi Zirvesi’nin ardından Suriye’deki güvenli bölgenin kaderi
3.2.2019
Türkiye, Suriye’de güvenli bir bölge kurmaya kararlı ama nasıl?
26.1.2019
Erdoğan-Putin zirvesi ve Suriye krizi
12.1.2019
Suriye boşluğu, YPG ve
30.12.2018
Fırat’ın doğusu sorunu askeri harekâtsız da çözümlenebilir mi?
21.12.2018
ABD'nin Suriye'den askerlerini çekmesi ne anlama geliyor?
24.11.2018
Türkiye, Fırat’ın doğusuna harekât planlarken iyi düşünmek zorunda
12.11.2018
ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar
28.10.2018
Kaşıkçı cinayetinde Türkiye’nin yaptıkları ve yapmadıkları
13.10.2018
McKinsey’den sonra Albayrak…
30.9.2018
Erdoğan’ın ziyareti Almanya ile olan bazı sorunları kolaylaştırabilir
14.9.2018
Türkiye İdlib’de kendini sıkıştırıyor
11.9.2018
İdlib'de sonun başlangıcı
3.9.2018
İdlib’de bir felaketi önlemek artık daha zor
25.8.2018
Türkiye’nin iktidar partisi kendini gençleştiriyor
19.8.2018
İdlib Türkiye’nin başını çok ağrıtabilir
11.8.2018
Türk-Amerikan ilişkileri hala kurtarılabilir
6.8.2018
Esad - YPG anlaşması ufukta belirdi mi?
28.7.2018
Türkiye-Amerika ilişkileri yeni bir kavşakta mı?
22.7.2018
NATO Rusya ile ilişkilerini gergin tutuyor
15.7.2018
Erdoğan Türkiye siyaset tarihinde yeni bir dönem için yemin etti
7.7.2018
Türkiye’nin iktidar partisi seçmenlerin mesajını aldığını söylüyor
30.6.2018
24 Haziran seçimlerinden sonra Türkiye’nin karşılaşacağı zorluklar​
23.6.2018
Türkiye seçime gidiyor
17.6.2018
Esad’ın Kürtlerle müzakere başlatması yeni bir dönem açar mı?
11.6.2018
Türkiye ve Amerika’nın Menbiç anlaşması
4.6.2018
ABD, Türkiye’ye savaş uçağı satışını yasaklayacak
26.5.2018
Aday gösterilenler her zaman en iyileri değildir
5.5.2018
Türkiye’nin erken seçim ikilemi
15.4.2018
Suriye yeni bir bataklığa mı sürükleniyor?
7.4.2018
Nükleer santral inşası Türkiye ve Rusya için ne anlama geliyor?
25.3.2018
'Afrin ele geçirildi ama yapılacak daha çok iş var'
12.3.2018
Türkiye ve ABD Menbiç konusunda anlaştı mı?
4.3.2018
Türkiye’nin Suriye politikasını yeniden düşünmek için bir fırsat
25.2.2018
Tillerson, Türk-Amerikan ilişkilerini çöküşten kurtardı
18.2.2018
Suriye krizi yeni bir aşamaya taşındı: Aklı olan savaştan kaçınır
10.2.2018
Türkiye'nin Zeytin Dalı'nda realist bir çıkış stratejisine ihtiyacı var
3.2.2018
ABD’nin Suriye politikasının değişmezleri
29.1.2018
Çatışmadan kaçınmak hem Türkiye'nin hem de ABD'nin görevi
13.1.2018
Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir ivme yakalama şansı var mı?
6.1.2018
İran'da huzursuzluk
18.12.2017
Rusya çekilmiyor, bölgeye kök salıyor
9.12.2017
En güçlünün elindeki sebep her zaman en iyisi mi?
3.12.2017
Suudi Arabistan'da ılımlı İslam reformu nereye gidiyor?
24.11.2017
Türkiye Suriye’den askerlerini çekecek mi?
19.7.2016
15 Temmuz 2016 darbesi
13.7.2016
İngiltere’nin AB’den çıkma kararı
6.7.2016
Suriye rejimi ile işbirliği yapılabilir mi?
28.6.2016
Türkiye-İsrail ilişkileri
22.6.2016
Orlando katliamı
15.6.2016
Işid mi öncelikli Beşşar Esed mi?
8.6.2016
Türkiye-Rusya ilişkileri
1.6.2016
Suriye’nin kuzeyi ve Türkiye
24.5.2016
Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması
17.5.2016
Türkiye-AB vize anlaşması
11.5.2016
Suriye politikamız için büyük fırsat
4.5.2016
Türkiye’nin Suriye Kürtlerine yönelik politikası
1.3.2016
Valdai toplantısı (1)
24.2.2016
Türkiye'nin PYD ile imtihanı
17.2.2016
Türkiye-İsrail ilişkileri
10.2.2016
Suriye Türkmenleri ve Türkiye
3.2.2016
Kıbrıs görüşmeleri
26.1.2016
Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeler ve Türkiye
19.1.2016
Ermeni aktivistler kendi davalarına zarar veriyorlar
12.1.2016
Rus uçağının düşürülmesi (II)
6.1.2016
Rus uçağının düşürülmesi (I)
29.12.2015
Türkiye'nin Suriye'deki seçenekleri azalıyor
22.12.2015
Mülteciler konusunda Türkiye-AB işbirliği
16.12.2015
Ortadoğu'da NATO-Rusya rekabeti
8.12.2015
AB süreci canlanıyor mu?
2.12.2015
Uçak krizi ve Suriye politikamız
28.11.2015
Düşürülen Rus uçağı
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive