Yaşar YAKIŞ

Yarına Bakış



Bookmark and Share

Kaşıkçı cinayetinde Türkiye’nin yaptıkları ve yapmadıkları


28.10.2018 - Bu Yazı 133 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın öldürülmesi olayında Türkiye, oldukça ihtiyatlı ve ketum davrandı. Kesinleşmemiş hiçbir bulguyu açıklamadı. Güvenlik makamları söylenmesi gerekenden fazla hiçbir şey söylemediler. Olay yeri inceleme ekipleri görevlerini profesyonelce ifa ettiler.

Bu performanslarından ötürü Türk güvenlik makamlarını ve adli tıp ekibini kutlamak gerekir.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da söylenmesi gerekenden ne fazlasını ne de azını söyledi. Yapılan bazı eleştirilerde, Erdoğan’ın elinde daha fazla bilgi olabileceği, fakat bunu söylemekten imtina ettiği ileri sürülüyor. Bu doğru da olabilir. Ancak bir devlet başkanının, kendisine ulaşan her bilgiyi kamuoyuyla paylaşması beklenmemelidir.

Bunları söyledikten sonra resmin tamamını doğru görmek için iki hususun daha altını çizmek gerekir. Biri, Türk güvenlik makamlarının olaya el koymada izledikleri tutumdur. Öteki de konsolosluğun dokunulmazlığı konusunda yapılan değerlendirmeler.

Cemal Kaşıkçı, başına geleceklerden şüphelenmiş olsa gerek ki, nişanlısı Hatice Cengiz’e iki saat içinde konsolosluktan çıkmazsa, tanıdığı iki Türk arkadaşını haberdar etmesini tembih etmiş. Cengiz de bu tembihe uyarak kendisine verilen isimleri haberdar etmiş, onlar da Türk makamlarını haberdar etmişler. Erdoğan’ın söylediğine göre Türk makamları olayı saat 17.50 da öğrenmişler.

Güvenlik makamlarının nasıl bir değerlendirme yaptıklarını bilmiyoruz. Ancak, çok çabuk karar veren bir mekanizma işletilebilmiş olsaydı, 17.50 veya en geç 18.00 den itibaren Başkonsolosluk binasının ve Başkonsolosun ikametgâhının kuşatma altına alınıp kimsenin girip çıkmasına izin verilmemesi mümkündü.

Başkonsolosluğa o gün girip çıkan tüm otomobillerin, İstanbul sokaklarındaki kameralarla izlenmesi ve gerektiğinde durdurulup kontrol edilmesi uygun olurdu. Bunlar belki de yapılmıştır ve zamanı gelince açıklanacaktır.  

Aynı şekilde biri 18.20 de, öteki 22.50 de Türkiye’den ayrılan Suudi ekiplerinin yurt dışına çıkışlarına izin verilmeyip alıkonmaları uygun olurdu. Bu yolcular, ellerinde diplomatik pasaport olsa dahi, diplomatik dokunulmazlıklardan yararlanamazlar.

Dolayısıyla pasaport kontrolünde durdurulmaları ve olay bütünüyle ortaya çıkıncaya kadar Türkiye’de alıkonmaları, birçok gerçeğin ortaya çıkmasını kolaylaştıracaktı. Türk güvenlik makamları, o saatlerde, bu konuyu büyütülecek bir olay olarak görmemiş olabilirler.

Erdoğan’ın konuşmasında yer almamakla birlikte, bir ara, Suudi ekibinin bir bölümünü taşıyan uçağın Nallıhan semalarında iken durdurularak havada tur atması talimatının verildiği, sonra da yoluna devam etmesine izin verildiği anlaşılıyor. Uçak indirilip yolcuları sorgulansaydı, şimdi bilinmeyen birçok bilgiler elde edilebilirdi.

İkinci konu ise, 1963 tarihli Konsolosluk İlişkileri Hakkında Viyana Sözleşmesi’yle ilgilidir. Konsolosluk binasının ve konsolosluk personelinin dokunulmazlıkları hususunda bazı hususlara biraz daha açıklık getirmek gerekiyor.

Sözleşmenin bazı maddeleri biraz dikkatli okununca, Türk makamlarının, ellerindeki yetkiyi yeteri kadar cömertçe kullanmadıkları anlaşılıyor. Her şeyden önce akılda tutulması gereken husus şudur: Konsoloslara sağlanan dokunulmazlığın felsefi gerekçesi, görev yapmalarına ev sahibi ülke tarafından gereksiz engeller çıkarılmamasıdır.

Bu dokunulmazlık, kanunsuz işler yapmak için bir araç olarak kullanılamaz. Böyle bir davranış, dokunulmazlık tanınmasının gerekçesine aykırıdır.

Kaşıkçı olayında Türk güvenlik makamları, bir cinayet ihtimalini öğrendikleri andan itibaren, Suudi makamlarından izin istemeksizin Başkonsolosluğa girip araştırma yapabilirlerdi.

Viyana Sözleşmesinin 31/2 maddesi şöyledir:

“Kabul eden devlet makamları, konsolosluk şefinin, onun tarafından tayin edilmiş kimsenin veya gönderen devletin diplomatik temsilcilik şefinin muvafakati dışında, konsolosluk binalarının münhasıran konsolosluk işleri için kullanılan kısmına giremezler”.

Bu ifadeden görüleceği üzere, güvenlik makamlarının, bir cinayet ihtimalini öğrendikleri zaman, Başkonsolosluk binasına girmek için bir yerden izin almalarına gerek yoktur. Binaya girebilirler. Ancak o bina içinde, ‘münhasıran konsolosluk işleri için kullanılan’, örneğin konsolosluk arşivi, gizli yazışmaların yürütüldüğü bölümlere giremezler. Onun dışındaki yerlerde araştırma ve inceleme yapabilmeleri gerekir.

Ayni sözleşmenin 42. maddesi bir konsolosluk mensubunun Başkonsolostan veya gönderen devlet makamlarından izin almaksızın tutuklanabileceğini söylemektedir. Madde şöyledir:

“Bir konsolosluk personeli mensubunun tutuklanması, gözaltına alınması veya cezai bir kovuşturmaya tabi tutulması hainde, kabul eden devlet, durumdan konsolosluk şefini en kısa zamanda haberdar etmekle yükümlüdür. Eğer konsolosluk şefinin kendisi bu tedbirlerden birine muhatap tutulmuş ise (yani Başkonsolosun kendisi tutuklanmış ise) kabul eden devlet bundan gönderen devleti diplomatik yoldan haberdar eder.”

Bu maddeden de görüleceği üzere Türk güvenlik makamlarının yapmaları gereken şey, Başkonsolosluk binasına girip oradakileri tutuklayıp en kısa zamanda Ankara’daki Suudi Büyükelçiliği’ni durumdan haberdar etmekti.

Sözleşmenin 43/1 maddesi bu konuya biraz daha açıklık getiriyor. Söz konusu madde şöyledir:

“Konsolosluk memurları ve konsolosluk hizmetlileri, resmi görevlerinin yerine getirilmesi sırasında işledikleri fiillerden dolayı kabul eden devletin adli ve idari makamlarının yargısına tabi değildirler.”

Bu maddeden de anlaşılacağı üzere konsolosluk personeli sadece “resmi görevlerinin yerine getirilmesi sırasındaki işledikleri fiillerden dolayı” yargı muafiyetinden yararlanabilir. Cinayet işlemek resmi görev meyanında sayılamayacağına göre Türk güvenlik makamlarının Başkonsolosluk personelini Suudi makamlarından izin almaksızın tutuklama yetkisi vardı.

Bu cinayet sadece Türkiye’nin değil tüm uluslararası camianın birçok dersler çıkaracağı acıklı bir deneyim olmuştur.

Facebook Yorumları

reklam
12.11.2018
ABD’nin İran’a uyguladığı yaptırımlar
28.10.2018
Kaşıkçı cinayetinde Türkiye’nin yaptıkları ve yapmadıkları
13.10.2018
McKinsey’den sonra Albayrak…
30.9.2018
Erdoğan’ın ziyareti Almanya ile olan bazı sorunları kolaylaştırabilir
14.9.2018
Türkiye İdlib’de kendini sıkıştırıyor
11.9.2018
İdlib'de sonun başlangıcı
3.9.2018
İdlib’de bir felaketi önlemek artık daha zor
25.8.2018
Türkiye’nin iktidar partisi kendini gençleştiriyor
19.8.2018
İdlib Türkiye’nin başını çok ağrıtabilir
11.8.2018
Türk-Amerikan ilişkileri hala kurtarılabilir
6.8.2018
Esad - YPG anlaşması ufukta belirdi mi?
28.7.2018
Türkiye-Amerika ilişkileri yeni bir kavşakta mı?
22.7.2018
NATO Rusya ile ilişkilerini gergin tutuyor
15.7.2018
Erdoğan Türkiye siyaset tarihinde yeni bir dönem için yemin etti
7.7.2018
Türkiye’nin iktidar partisi seçmenlerin mesajını aldığını söylüyor
30.6.2018
24 Haziran seçimlerinden sonra Türkiye’nin karşılaşacağı zorluklar​
23.6.2018
Türkiye seçime gidiyor
17.6.2018
Esad’ın Kürtlerle müzakere başlatması yeni bir dönem açar mı?
11.6.2018
Türkiye ve Amerika’nın Menbiç anlaşması
4.6.2018
ABD, Türkiye’ye savaş uçağı satışını yasaklayacak
26.5.2018
Aday gösterilenler her zaman en iyileri değildir
5.5.2018
Türkiye’nin erken seçim ikilemi
15.4.2018
Suriye yeni bir bataklığa mı sürükleniyor?
7.4.2018
Nükleer santral inşası Türkiye ve Rusya için ne anlama geliyor?
25.3.2018
'Afrin ele geçirildi ama yapılacak daha çok iş var'
12.3.2018
Türkiye ve ABD Menbiç konusunda anlaştı mı?
4.3.2018
Türkiye’nin Suriye politikasını yeniden düşünmek için bir fırsat
25.2.2018
Tillerson, Türk-Amerikan ilişkilerini çöküşten kurtardı
18.2.2018
Suriye krizi yeni bir aşamaya taşındı: Aklı olan savaştan kaçınır
10.2.2018
Türkiye'nin Zeytin Dalı'nda realist bir çıkış stratejisine ihtiyacı var
3.2.2018
ABD’nin Suriye politikasının değişmezleri
29.1.2018
Çatışmadan kaçınmak hem Türkiye'nin hem de ABD'nin görevi
13.1.2018
Türkiye-AB ilişkilerinde yeni bir ivme yakalama şansı var mı?
6.1.2018
İran'da huzursuzluk
18.12.2017
Rusya çekilmiyor, bölgeye kök salıyor
9.12.2017
En güçlünün elindeki sebep her zaman en iyisi mi?
3.12.2017
Suudi Arabistan'da ılımlı İslam reformu nereye gidiyor?
24.11.2017
Türkiye Suriye’den askerlerini çekecek mi?
19.7.2016
15 Temmuz 2016 darbesi
13.7.2016
İngiltere’nin AB’den çıkma kararı
6.7.2016
Suriye rejimi ile işbirliği yapılabilir mi?
28.6.2016
Türkiye-İsrail ilişkileri
22.6.2016
Orlando katliamı
15.6.2016
Işid mi öncelikli Beşşar Esed mi?
8.6.2016
Türkiye-Rusya ilişkileri
1.6.2016
Suriye’nin kuzeyi ve Türkiye
24.5.2016
Milletvekili dokunulmazlığının kaldırılması
17.5.2016
Türkiye-AB vize anlaşması
11.5.2016
Suriye politikamız için büyük fırsat
4.5.2016
Türkiye’nin Suriye Kürtlerine yönelik politikası
1.3.2016
Valdai toplantısı (1)
24.2.2016
Türkiye'nin PYD ile imtihanı
17.2.2016
Türkiye-İsrail ilişkileri
10.2.2016
Suriye Türkmenleri ve Türkiye
3.2.2016
Kıbrıs görüşmeleri
26.1.2016
Suriye'nin kuzeyindeki gelişmeler ve Türkiye
19.1.2016
Ermeni aktivistler kendi davalarına zarar veriyorlar
12.1.2016
Rus uçağının düşürülmesi (II)
6.1.2016
Rus uçağının düşürülmesi (I)
29.12.2015
Türkiye'nin Suriye'deki seçenekleri azalıyor
22.12.2015
Mülteciler konusunda Türkiye-AB işbirliği
16.12.2015
Ortadoğu'da NATO-Rusya rekabeti
8.12.2015
AB süreci canlanıyor mu?
2.12.2015
Uçak krizi ve Suriye politikamız
28.11.2015
Düşürülen Rus uçağı
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.