Türkiye'nin Kredibilitesi


16.09.2020 - Bu Yazı 837 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Türkiye, ilk kredi notlarını 1990 yılında S&P’den (BBB), Moody’s’den (Baa3) ve JCR’dan (BBB) olarak almıştı. Türkiye’nin 1990 yılında aldığı notları yatırım yapılabilirlik eşiğinin üzerindeydi. Körfez Krizi ve savaşı nedeniyle o dönemde tahvil ihraç edilemediği için bu notların açıklanması 1992 yılında yapılan tahvil ihracını beklemek zorunda kaldı. Aşağıdaki tablo Türkiye’nin kredi notu serüvenini başlangıçtan bu yana yılsonlarındaki durum itibariyle gösteriyor (1990 yılında Türkiye’nin, Fitch’ten değerlendirme yapması yolunda bir talebi olmamıştı. Fitch, Türkiye değerlendirmesine 1994 yılında başladı.)  

Tablo 1: Türkiye’nin S&P, Moody’s ve Fitch’den Aldığı Kredi Notlarının Tarihsel Seyri

 

Yıllar

S&P

Moody's

Fitch

1992

BBB (negatif)

Baa3

BBB (JCR)

1993

BBB (negatif)

Baa3 (negatif)

BBB (JCR)

1994

B+ (durağan)

Ba3

B

1995

B+ (durağan)

Ba3

BB-

1996

B (durağan)

Ba3

B+

1997

B (durağan)

B1

B+

1998

B (pozitif)

B1

B+

1999

B (pozitif)

B1 (pozitif)

B+

2000

B+ (durağan)

B1 (pozitif)

BB-

2001

B- (durağan)

B1 (negatif)

B (negatif)

2002

B- (durağan)

B1 (negatif)

B (durağan)

2003

B+ (durağan)

B1 (durağan)

B (pozitif)

2004

BB- (durağan)

B1 (durağan)

B+ (pozitif)

2005

BB- (durağan)

Ba3 (durağan)

BB- (pozitif)

2006

BB- (durağan)

Ba3 (durağan)

BB- (pozitif)

2007

BB- (durağan)

Ba3 (durağan)

BB- (durağan)

2008

BB- (negatif)

Ba3 (durağan)

BB- (durağan)

2009

BB- (durağan)

Ba3 (pozitif)

BB+ (durağan)

2010

BB (pozitif)

Ba2 (pozitif)

BB+ (pozitif)

2011

BB (pozitif)

Ba2 (pozitif)

BB+ (durağan)

2012

BB (durağan)

Ba1 (pozitif)

BB- (durağan)

2013

BB+ (durağan)

Baa3 (durağan)

BBB- (durağan)

2014

BB+ (negatif)

Baa3 (negatif)

BBB- (durağan)

2015

BB+ (negatif)

Baa3 (negatif)

BBB- (durağan)

2016

BB (durağan)

Ba1(durağan)

BBB- (negatif)

2017

BB (negatif)

Ba1 (negatif)

BB+ (durağan)

2018

B+ (durağan)

Ba3 (negatif)

BB (negatif)

2019

B+ (durağan)

B1 (negatif)

BB- (durağan)

2020/Eylül

B+ (durağan)

B2 (negatif)

BB- (durağan)

Tabloda yeşil boyalı sıralar Türkiye’nin kredi notunun yatırım yapılabilir düzeyde olduğu tarihleri gösteriyor. Bu notların ve 29 yıllık kredi derecelendirme macerasının Eylül 2020’de geldiği noktanın ne anlama geldiğini anlayabilmek için bu üç kuruluşun kredi notlarının anlamını ortaya koymak gerekiyor. Aşağıdaki tablo bu amaçla hazırlandı.

 

Tablo 2: Önde gelen Üç Kredi Ölçüm Şirketinin Kredi Notlarının Anlamı

Tablodaki boyalı yerler Türkiye’nin 29 yıllık kredi notu macerasının başlangıcını ve bugünkü durumu gösteriyor. Türkiye 1990 yılında aldığı kredi notlarıyla yatırım eşiğinin üzerinde yatırım yapılabilir düzeyde başlamıştı. Zaman içinde bu notlarda dalgalanmalar yaşandı. Türkiye, 1994 yılında yitirdiği yatırım yapılabilir ülke konumunu 2013 yılında (Moody’s ve Fitch’in notlarıyla) yeniden yakaladı. 2015 yılında tekrar yatırım yapılamaz ülke konumuna gerileyen Türkiye, izleyen yıllarda sürekli bir düşüş yaşayarak bugünkü düzeye geldi. Bugün Türkiye’nin kredi notları yatırım yapılamaz ülke konumunda (S&P ve Moody’s’de yüksek spekülatif düzey ve Fitch’de spekülatif düzeyde) bulunuyor.

 

Tablonun ilk sütunu notların tersten ve 0’dan başlayarak sıralamasını ve aynı zamanda da notların tarafımdan verilmiş sayısal karşılığını gösteriyor. Buna göre en yüksek not olan AAA’ya 23, en düşük not olan D’ye de 0 vererek kredi notlarını sayıla olarak ifade etmiş oluyorum. Şimdi bu sayısal notlardan giderek hazırladığım S&P ve Moody’s notlarının tarihsel gelişimini bir grafiğe dönüştüreyim.

Grafik: S&P ve Moody’s Türkiye Notlarının Gelişimi 

 

Grafik bize Türkiye’nin kredi notlarının 1994 ve 2001 krizlerinde olumsuz yönde etkilendiğini, 2008’de başlayan küresel krizde ise mevcut düzeyini koruduğunu sonrasında yükselişe geçerek başlangıç düzeyine tekrar ulaştığını gösteriyor. O noktada fazla kalamayan notlar yeniden düşüşe geçmiş ve bugünkü düşük düzeye gelmiş durumda. Bugünkü düzey; S&P açısından 2001’de verilen en düşük düzeyin hala üzerinde olsa da Moody’s açısından bugüne kadar Türkiye’ye verilmiş en düşük düzeye inmiş bulunuyor.

Aşağıdaki tabloda Türkiye’nin iki kez yatırım yapılabilir düzeye çıktığı durum ve bugünkü durumda kritik makroekonomik göstergelerin karşılaştırılması yapılıyor.

Tablo 3: Türkiye’nin 1990, 2013 ve 2020 (I. Yarı) Önemli Makroekonomik Göstergeleri

 

1990

2013

2020 I. Yarı

Büyüme

9,3

8,9

-9,9

Enflasyon

60,4

7,0

11,8

Bütçe Açığı

-3,3

-1,0

2,2

Cari Denge

-1,3

-6,8

-2,2

Dış Borç Yükü

26

41

57

1990’da Türkiye yatırım yapılabilir ülke notlarını aldığında enflasyon dışındaki göstergeleri oldukça iyiydi. 2013’de, 19 yıl aradan sonra, yeniden yatırım eşiğinin üzerine çıkıldığında tek sorun cari açıktı. Bugün yatırım yapılamaz ülke statüsünde olan Türkiye’nin büyüme (küçülme) ve dış borç yükü sorunu göze batıyor. Öte yandan enflasyondaki artış eğilimi de görünümün bozulmasına katkı yapıyor.

 

Ne var ki bu makroekonomik göstergeler olayı tam olarak açıklamaktan uzak. Türkiye’nin kredi notunun bugün, 29 yıllık süre içinde en düşük düzeye gelmesinin nedenlerini anlamak için Moody’s’in geçtiğimiz günlerde yaptığı not düşürmesinin gerekçelerine bakmak gerekir. Moody’s not indirimini üç gerekçeye bağlıyor: (1) Türkiye’nin dış kırılganlıklarının bir ödemeler dengesi kriziyle sonuçlanması olasılığı artıyor. (2) Türkiye’nin kredi görünümüne ilişkin riskler artarken, ülkenin kurumları sorunların etkili bir şekilde çözümü konusunda gönülsüz ya da aciz görünüyor. (3) Yıllardır Türkiye’nin bir güç kaynağı olan mali tamponları tükeniyor. Kuruluşun not indirimine ek olarak verdiği negatif görünüm değerlendirmesi de şu üç gerekçeye dayanıyor: (1) Türkiye’nin mali göstergeleri, önümüzdeki yıllarda beklenenden daha hızlı bir şekilde daha kötüye gidebilir. (2) Yetkililerin sorunlara dönük yetersiz tepkisine ilişkin aşağı yönlü riskler de Türkiye’nin önümüzdeki yıllarda tam anlamıyla bir ödemeler dengesi krizi yaşaması olasılığını artırıyor. (3) ABD ve Avrupa Birliği (AB) ile ilişkiler ile Doğu Akdeniz’deki gerilimleri içeren birkaç cephede artan jeopolitik riskler, herhangi bir kriz için hızlandırıcı olabilir.

Bu değerlendirmeler içinde geçmiş raporlarda yer almayan iki tespit var: ‘…ülkenin kurumları sorunların etkili bir şekilde çözümü konusunda gönülsüz ya da aciz görünüyor’ ve ‘yetkililerin sorunlara dönük yetersiz tepkisi…’ Bu tespitler Türkiye’nin kredibilitesini olumsuz etkileyen en önemli konulardan birisinin yönetim sistemi sorunu olduğunu ortaya koyuyor. Ve öyle görünüyor ki bu sorun çözülmeden ekonomide alınacak önlemlerin fazlaca bir katkısı olmayacak. Bu da bizi, yıllardır söylediğimiz yapısal reformlara getiriyor.

Facebook Yorumları

reklam
22.09.2020
Merkez Bankası Faizi Yükselttiği Halde Niçin Sonuç Alamıyor?
16.09.2020
Türkiye'nin Kredibilitesi
14.09.2020
Bir Maskeden Çıkan Ekonomik Analiz
10.09.2020
Para Politikası Araçları El Kitabı
9.09.2020
Enflasyonla Büyüme ve Küçülme: Türkiye Ekonomisinin Son 17 Yıllık Deneyimi
31.08.2020
En Büyük Bayram Kutlu Olsun
21.08.2020
Merkez Bankası Faizi Arttırır mı?
18.08.2020
Lümpen ve Marjinal
14.08.2020
Merkez Bankası Faizi Artırmadı Ama Yükseltti
6.08.2020
Dolar, Euro ve Altın
3.08.2020
Okuduğum Kitaplardan Seçmeler
1.08.2020
Dünya Gelir Sınıflandırması ve Türkiye
27.07.2020
Merkez Bankası Faizi İndirdiği Halde Gösterge Faiz Niçin Düşmüyor?
25.07.2020
İnşaatla Büyüme Çabası: İki Dönemin Hikayesi
21.07.2020
Rezervleri Hesaplama Rehberi
17.07.2020
Bütçe Açığı Üzerine Düşünceler
15.07.2020
Kritovulos Tarihi'ni Okumanın Tam Zamanı
12.07.2020
Gerçek İşsizlik Oranı
9.07.2020
Ekonomideki İllüzyonlar
7.07.2020
Faizi İndirince Enflasyon Düştü mü?
5.07.2020
Can Sıkıcı Bir Dış Borç Hesabı
2.07.2020
Reel Ekonomide 2020’ye İlişkin İlk Sonuçlar
29.06.2020
Merkez Bankası Rezervlerinin Yeterliliği
28.06.2020
Fenerbahçe Yönetimine Son Açık Mektubum
26.06.2020
Türkiye Ekonomisinin Büyüklüğünün G 20 Ekonomileriyle Karşılaştırılması
25.06.2020
Geleceğin Dünyası Üzerine Düşünceler
19.06.2020
Devlet Adamı Deyince
18.06.2020
Geniş İşsizlik Oranı
12.06.2020
Para Basmanın Sonuçları
8.06.2020
Amerika'da Irkçılık
4.06.2020
Ekonomide bazı sorular ve yanıtlar
30.05.2020
İlk Çeyrek Büyümesi ve Kamuoyunun Bakışı
29.05.2020
Korkak Yeni Dünya
27.05.2020
Merkez Bankası'nın Altınları
18.05.2020
ABD, Son Bağımsız Kaleyi de Düşürmek Üzere
12.05.2020
Washington Uzlaşısının 30 Yılı
8.05.2020
Swap Hariç Rezervler Ekside
29.04.2020
Türkiye İçin 2020 Tahminleri
15.04.2020
Döviz Swapı İşlemi
12.04.2020
Covid - 19, Para Basımı ve IMF'nin Yeni İmkânı
6.04.2020
Yöneticiye Öğütler
19.03.2020
2020 ve Ötesi
8.03.2020
Çin Giderse Herkes Gider
5.03.2020
Koronavirüs ve İdlib Etkisi
20.02.2020
Faizi Düşürmekle Enflasyon Düşmez
14.02.2020
Kitaplar Üzerine Görüşlerim
11.02.2020
Dolar kuru niçin yükseliyor?
5.02.2020
Faizi Düşürünce Ne Oldu?
6.01.2020
Türkiye Ekonomisinin Son 17 Yılı
12.12.2019
Hukukun Üstünlüğü ve Ekonomi
20.11.2019
Bir Sepet Kitap
13.11.2019
Hazine nakit açığı ve finansmanı
24.10.2019
Merkez Bankası Faizi İndirir mi?
18.10.2019
Dünya Ekonomisi ve Türkiye Ekonomisi Tahminleri
15.10.2019
Köprü ve Otoyol Geçiş Ücreti Zamları
4.10.2019
Okuduğum Kitaplardan Seçmeler
28.07.2019
Faiz Meselesi: Kitap İncelemesi
2.07.2019
Yedek Akçe, Merkez Bankası, Hazine
24.03.2020
Çözüm Modern Para Teorisinde mi?
2.07.2019
Yedek Akçe, Merkez Bankası, Hazine
27.05.2019
Kapitalizmin çelişkili dünyası
19.05.2019
Bütçe ve beyaz filler
14.05.2019
Dolar TL Kurunun Yükselişi ve Düşüşü
15.3.2019
Ekonomik Krizler ve Türkiye
25.2.2019
Kural Dışına Çıkma Dürtüsü
14.2.2019
Piyasa Sisteminde Fiyatlara Müdahale
30.12.2018
2018'den 2019'a Geçerken Türkiye Ekonomisinin Görünümü
23.12.2018
Sisifos ve Tantalus'un Öykülerinden Dersler
17.12.2018
Ata kibirli binen eve yürüyerek döner
28.11.2018
Döviz Kurunun Ekonomik Kararlar Üzerindeki Etkisi
23.11.2018
Türkiye ekonomisi kırılgan beşlinin neresinde duruyor?
20.11.2018
Faizler Nasıl Düşürülür?
8.11.2018
Enflasyonla Göstermelik Mücadele
7.11.2018
Piyasalarda Son Durum ve Türkiye
30.10.2018
Sepet Dolusu Kitap
24.10.2018
Korumacılık ve Türkiye
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive