Belgelerle 1915 ve sonrası: Gergeryan arşivi

21.1.2019 - Bu Yazı 292 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

Belgelerle 1915 ve sonrası: Gergeryan arşivi

 Yaşamının hemen tümünü Osmanlının "tehcir", Ermeniler'in "büyük felaket", ya da "soykırım" olarak nitelediği 1915'de Anadolu'nun tümüyle "ermenisizleştirilmesi" olaylarını araştırmaya adayan Rahip Krikor Gergeryan'ın arşivi araştırmacıların kullanımına açıldı.

Rahip Gergeryan'ın 1930'lardan 1988'de ölümüne kadar Osmanlı, Ermeni ve diğer yabancı kaynaklardan topladığı inanılmaz sayı ve kapsamda belgeden oluşan Gergeryan Arşivi, Amerika'da Clark Üniversitesinde Profesör Taner Akçam başkanlığında Türk ve Ermeni akademisyenlerden oluşan 11 kişilik ekip tarafından Türkçe ve İngilizceye çevrildi, tasnif edildi ve kataloglandı.

1915 öncesi, sırası ve sonrasına ilişkin çok sayıda belgeyi içeren Gergeryan Arşivi'nin varlığı, konuyla ilgilenen uzmanlarca biliniyordu. Ancak hemen hemen hiç kullanılmamıştı. Bunun nedeni tasnifi ancak "iğneyle kuyu kazmak" ve "pösteki saymak" terimleri ile açıklanabilecek ölçüde zor, karışık, düzensiz bir belge yığınından ibaret oluşuydu. Bu bağlamda Profesör Akçam ve ekibinin büyük ölçüde tamamladığı çalışma 1915'i iddialarla ya da milliyetçi önyargılarla değil kanıtlarla, belgelerle tartışma ve açıklığa kavuşturma olanağı sağlaması açısından önem ve değer taşıyor.

Tasnif sonucu arşiv üç bölüme ayrılmış. Birinci bölüm tümüyle Osmanlı belgelerinden oluşuyor ve özellikle 1920 -1921 yılları arasında İstanbul'da görülen ve sorumlu İttihat ve Terakkicilerin yargılandığı  "Ermeni tehciri" davalarındaki sorgu tutanaklarını, tanık ifadelerini içeriyor. Bu belgelerin orijinallerinin Türkiye'de Genel Kurmay arşivinde bulunduğu ve erişime kapalı olduğu ileri sürülüyor. Ancak o dönemde davaya müdahil taraf olduğu için  İstanbul Ermeni Partikliğinin belgelerden bir kopya edinmesi hakkı bulunuyordu ve Patrikhane bu belgeleri Kudüs Ermeni Patrikhanesine  kadar ulaştırarak günümüze kalmasını sağlamıştı.

Arşivin ikinci bölümü ise Gergeryan'ın özel araştırmalarından oluşuyor, Özellikle Yozgat ve Kayseri'de görülen davalara ilişkin tanıklıkları ve İttihat Terakki sorumlularının ifadelerini içeriyor.

Gergeryan Arşivi'nin üçüncü bölümü esas olarak Gergeryan’ın başka ülke arşivlerinden topladığı orijinal malzemelerden oluşuyor. İstanbul Ermeni Patrikliğine ait Fransızca ve Ermenice dökümanlar bu bölümde önemli bir yer tutuyorlar. Bu bölümde  ayrıca Avusturya, Almanya, İngiltere ve ABD arşivlerinden toplanmış malzemeler de mevcut. 

Profesör Akçam ve ekibi, PDF formatında internet ortamına aktardıkları Gergeryan Arşivinin serüveni üstüne ayrıntılı ve ilginç bilgiler veriyorlar. Bunlar arasında Sivas'ın Gürün ilçesinde 1911'de doğan ve 1915'de 16 kardeşinden 10'unun ve ana babasının gözü önünde öldürülmelerine tanık olan Krikor Gergeryan'ın çok ilginç yaşam öyküsü de var.

Gergeryan Anrşivi'ne ilişkin tüm bilgilere aşağıdaki linke tıklanarak ulaşılabiliyor:

Facebook Yorumları

0 0
reklam
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
  
Ahmet Şık, 'hâkim ve savcı olarak atanan AKP'lilerin listesi'ni açıkladı
...
  
KHK ile ihraç edilen akademisyenler için emsal olacak dava: "Anayasa’ya göre savunma almadan disiplin cezası verilemez"
...
  
'Akil İnsanlar' Leyla Güven'i ziyaret etti: Yaşamdan yanayız
...
  
Trabzonspor'u 3 golle geçen Aslan zirveye yaklaştı!
...
  
SENDİKA TARİHİMİZİN ÇINARI HİLMİ GÜNER VEFAT ETTİ
...
  
MUSTAFA YURTSEVER: TKP’nin SÖZLÜ TARİH ANLATIMINDA KENDİ HİKAYEM - 5.Bölüm
...
  
Venezuela'da bu yıl içinde parlamento seçimleri yapılacak
...
  
Milli Savunma Bakanı Akar: Milli ve yerli savunma sanayi tercih değil zorunluluk
...
  
İşsizlik ve hayat pahalılığı en önemli sorun
...
  
Sevecen olun
...
  
Saadet Partisi’nin kampanyası: 'Cepsiz ceket' ve düş
...
  
İstanbul ve İzmir dâhil, CHP PM’ye sunulan belediye başkan adaylarının tam listesi
...
  
Rakipleri için "Mezar kazmaya başlasınlar" demişti; Mehmet Bucak'ın ismi Siverek için CHP Parti Meclisi'ne gönderildi
...
  
Tahliye edilen Leyla Güven cezaevinden ambulansla çıkarıldı
...
  
Erdoğan, eski AKP'li vekili Anayasa Mahkemesi'ne atadı
...
  
Tarık Ziya Ekinci: HDP, İstanbul, Ankara ve İzmir’de kendi adaylarını çıkarmalı
...


Düzce Satılık ve Kiralık Emlaklar Emlak8.net