Ferhat KENTEL



Bookmark and Share

Kendini “tanrı” zanneden modern insan


12.1.2017 - Bu Yazı 633 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Dünyanın yeni hali, insanoğlunun kendini tanrı ilân ettiğinin işaretleriyle dolu.

İnsanın kendini tanrı yerine koyması yeni bir durum değil. Antik Yunan mitolojisi ve edebiyatında tanrılaşan insanların çok örneği var. Tanrıların elinden ateşi alanlar; ölümsüzleşenler, ölümsüzlük suyuna batırılan, istenen şartları yerine getirirse ölüm koridorundan geri dönecek olanlar... Tanrıların üstünlüğünü teslim eden ama bir yandan onlarla yarışan insanlar... Sümer mitolojisinden Gılgamış destanında, Orta Asya Türk efsanelerinde tanrılaşan insanlar var. Mesela, “gökten gelen ışık”la doğan, yüzü, tanrıların rengi gök mavisi olan, yedi günde vücudu kıllarla kaplanan, “Tanrı tarafından gönderilmiş bir elçiden başka bir şey olmayan”; “belki de Tanrı'nın ta kendisi olan” Mete / Oğuz Han bu tanrı-insanların en meşhurlarından sayılabilir.

Kendilerini bizzat tanrı ilân eden firavunlardan, “tanrının kılıcı” olarak tanımlanan hanlardan, daha yakın zamana gelirken de, çeşitli ülkelerin kralları, padişahları, imparatorları, ağaları, lordları, derebeyleri arasında sağladıkları güçle kendilerine tanrısal sıfatlar yakıştıran bol miktarda insan var. Bunların sahip oldukları silah, asker, para gücü ve saraylarla tebalarında yarattıkları korkuyla kendilerini tanrı gibi zannetmeleri de oldukça normal sayılabilir.

Tanrı ve insan arasında “özdeşleşme” örnekleri hemen hemen her kültürde var ama bizim Osmanlı hanedanından Kanuni Sultan Süleyman’ın Fransız kralı 1. François’ya yazdığı meşhur mektup bu “insan – tanrı” yakınlaşması için güzel bir örnek sayılabilir.

Bu mektupta, Kanuni önce kendini “Ben ki sultanların sultanı, hakanların başı, krallara tac giydiren, Allah’ın yeryüzündeki gölgesi ve atalarımın fethettiği Akdeniz’in, Karadeniz’in, Rumeli’nin, Anadolu’nun, Karaman’ın, Rum Vilayeti’nin Zülkadriye’nin, Diyarbekir’in, Kürdistan’ın, Azerbaycan’ın, Acem’in, Şam’ın, Haleb’in, Mısır’ın, Mekke’nin, Medine’nin, Kudüs’ün, Arap ülkelerinin ve Yemen’in ve de ateş saçan mızrağımın ve zafer getiren kılıcımın gücüyle sahip olduğum nice ülkelerin sultanı ve padişahı olan Sultan Süleyman Han’ım.” diye tanımlar... Akabinde,muhatabanı tanımlamak için de sadece “Sen ki Fransa ülkesinin kralı olan Françesko’sun” diyerek meselenin özüne gelir, krala yardım edeceğini söyler... Mektubu bizzat Kanuni mi yazmıştır, yoksa etrafındaki dalkavuklar ya da danışmanlar mı yazmıştır, bilemeyiz ama en azından mektupta Kanuni’nin “Allah’ın yeryüzündeki gölgesi” olduğu ilân edilmiştir.

Modern zamanlarda durum epey değişti. Modern ulus-devletler, sekülerleşme, dinlerde reform, dinleri ele geçiren kapitalizm vb., vesilesiyle, kendilerine “tanrısal” görüntü çizmeye çalışan siyasal figürler zaman-dışılık görüntüsü sunmaya başladı.

Ancak, tabii ki, modern zamanlarda, herne kadar tanrı olduklarını iddia etmeseler de bizzat tanrı gibi davranan veya etraflarında oluşan totaliter ideolojiler tarafından tanrı kıvamına getirilen liderler ya da icad edilen Atatürk gibi “tanrısallıklar” da var. Ya da daha da uçta, Nazi Almanyası’nın Hitler’i, Sovyet Rusya’nın Stalin’i, Kuzey Kore’nin babadan oğula (Kim Jong Il - Kim Jong Un) geçen diktatörlük familyası, tanrı – insan inşasına verilebilecek örnekler olarakgösterilebilir.

Ama gerek eskinin tarihinin, gerekse daha yakın zamanların bu figürlerinin hepsi, zayıf toplumların ve onların insanlarının tepesinde oturmuş insanlar oldukları için, sadece onlar tanrı kıvamına ulaşabiliyorlardı. Geri kalan insanların kendini tanrı zannetmesi –hâşâ- mümkün değildi. 

Modern zamanlarda üretilen tarısallıklar, şimdilik istisna olarak kabul edilebilir. Ama şimdilik... Çünkü içinde bulunduğumuz kaotik zamanlarda bu türden tanrısal durum arayışlarının genelleşmesi için oldukça verimli bir zemin var ve ırkçı-milliyetçi partiler nezdinde “kurtarıcı yeni tanrısallıkların” yükseldiğine tanıklık edebiliyoruz.

Her halükarda, içinde bulunduğumuz modern zamanların çok daha bariz bir özelliği var.

Artık, Müslüman, Hıristiyan, Yahudi ya da başka dinlerden her modern insan kendini tanrı zannediyor...

Çünkü kendisini tevazuya davet eden bir ulu, ilahi referans yok... Çünkü modern toplum Tanrı’yı öldürürken, onun yerine neredeyse Tanrı kıvamında bir “Akıl” söylemi kurdu. Eskiden her yerde “Tanrı” vardı; şimdi onu taklit ederek kurulan “Akıl” var... Her şeyi tüketmek isteyen, her şeye sahip olmak isteyen insanoğlunun (ya da kızının) “Tanrı” karşısındaki tevazuundan eser kalmadı; artık cebine koyduğu “akıl”la kibirli bir “tanrı” kıvamında ortalıkta dolaşıyor...

“Tanrı” bizi her yerde gözetliyordu, ondan korkuyorduk, saygı gösteriyorduk ya da çok seviyorduk... Şimdi her yerde “Akıl” var bizi gözetleyen... Ama çok daha ulaşılabilir bir “Akıl”... Ve bu Akıl adeta “Tanrı” kıvamında...

Eğer gücünüzle “aklınızı” hakim kılabilirseniz, hakim olduğunuz alanın “tanrısı” olabilirsiniz.

Eğer her yerde olursanız, daha mükemmel bir “Tanrı” olabilirsiniz.

Şimdiki kavga biraz böyle bir kavga galiba... “Her yerde tanrı” olma kavgası... Ama vaziyet çok karışık; çünkü herkes tanrı olma iddiasında... Çünkü herkes modern; herkes her şeyi gördüğünü ve bildiğini zannediyor...

Yani ortalık bir türlü “her yerde tanrı” olamayan “her yerde tanrı” olma heveslileriyle dolu...

Facebook Yorumları

reklam
15.2.2017
Bir deney ve bir ruh inşa etmek
9.2.2017
Her şeye çare sihirli iksir
1.2.2017
"Evet" ya da "Hayır"ı konuşmak
12.1.2017
Kendini “tanrı” zanneden modern insan
30.12.2016
Sınırlarımızla “yeni” yıla giremezken…
20.12.2016
Bombaların yok edemediğini bulmak
28.11.2016
Şimdilik hoşça kalın
16.11.2016
Mafyalaşan samimi dünya
7.11.2016
Çıldırmak rasyonel değildir
1.11.2016
Yeniden büyülendi dünya
24.10.2016
Savaşla, darbeyle, devrimle yüzleşmek
18.10.2016
Tek ses ama paramparça
3.10.2016
“Kalkınma” mı yerele saygı mı?
27.9.2016
Güçlü bir silah olarak fısıltı
20.9.2016
Yabancılaşma
11.9.2016
6-7 Eylül vesilesiyle at izi it izi.
5.9.2016
Açık arazi
29.8.2016
Modern ev bitti, açık arazideyiz
22.8.2016
İhtiyarlamak
15.8.2016
Yenikapı’ya sızan “cemaatler”
8.8.2016
Zeki, çevik, “vatansever” vatandaşların ordusu
2.8.2016
Kelepçeli Ali Bulaç ve diğerleri
25.7.2016
Travmayı aşmak için
22.7.2016
Bıçak sırtı
18.7.2016
Duyguları köreltme “iş”i
13.7.2016
Bir iyilik ve hesap unsuru olarak Suriyeli “vatandaşlar”
11.7.2016
Çiçek böcek
4.7.2016
İdeoloji ırka dönüştüğünde...
30.6.2016
Irkçılığın örselediği zihinler
28.6.2016
Dize getirmek
23.6.2016
“1984 yeniden” için notlar...
20.6.2016
“... görmek zorundayız”
14.6.2016
“Soykırım”, hatırlamak ve korku
7.6.2016
“Vatan hainleri”
30.5.2016
Totalitarizmin sıradanlığı
24.5.2016
Çerkes soykırımından başlayarak
16.5.2016
Soma’nın ucuz bedenlerinden köle bedenlere
10.5.2016
“Lekum dînukum veliye dîn”...
7.5.2016
“Yeni Türkiye” ruhu
2.5.2016
Aklın ve kalbin durduğu yer
25.4.2016
Yanya’dan Merzifon’a 1915
22.4.2016
Hain sayımız
19.4.2016
Yersizlik-yurtsuzlukla süren lânet
11.4.2016
İnsanlık için iki rapor
8.4.2016
Kısır döngü
31.3.2016
'Ağıt' ya da başka türlü düşünmek
29.3.2016
Emre itaat edenler ve etmeyi reddedenler
25.3.2016
Bizim kalabalıklar
22.3.2016
Piyasalaşmış siyaset
16.3.2016
Ölüme alışmak, insanlığı öldürmek
10.3.2016
Her sınıf kendi kültürünü yaratır
8.3.2016
Özgürlük derken iktidar dilinde debelenenler
2.3.2016
Kendini sembollerle kurabilen bir toplum
29.2.2016
Terörize olmak, terörize etmek
23.2.2016
Devlet-i âlinin emrettiği gibi olmak
17.2.2016
MİLLİYETÇİLİĞİN EN BÜYÜK DOSTLARI: DÜŞMANLARI
15.2.2016
“Siyah” olanı, az olanı duymak
11.2.2016
CEMAATLEŞMİŞ DEVLET VE TOPLUMUN CEMAATLERİ
8.2.2016
Önemsiz gündelik hayatlar
2.2.2016
Modern bile olamamış iktidar
28.1.2016
Gündelik hayatın cenaze pratikleri
26.1.2016
BEDİÜZZAMAN VE MÜSPET HAREKET
18.1.2016
Engizisyon, McCarthy, Miloseviç vs.
14.1.2016
AYAR VERENLER CUMHURİYETİ
12.1.2016
Devletin ''ganimet''le bekası
5.1.2016
"BAK BEN NE KADAR DİNDARIM!"
28.12.2015
''İnsani maliyet''
22.12.2015
FİLİSTİNLİLER VE KÜRTLERE KARŞI REEL POLİTİKA "EMBESİLLERİ"
21.12.2015
Savaşta “kendi” vatandaşlarını geri çağırmak
16.12.2015
Ulus-devleti patlatanlar
9.12.2015
TAŞ OLMAK
3.12.2015
TAHİR ELÇİ'YE YABANCI BAKMAK
25.11.2015
KOPYASI ÇOK OLAN BİRİSİ: CELAL ŞENGÖR
23.11.2015
Lümpen “direniş”
18.11.2015
Beton duasına karşı dua
11.11.2015
BİR VAKA OLARAK AKP, 'AYDINLAR' VE UMUT
4.11.2015
NEDEN YÜZDE 80 DEĞİL?
28.10.2015
EXORİENTELUX
21.10.2015
TERÖRİSTLER, BÖLMEK İSTEYENLER VS...
13.10.2015
“Sıradan” bir parti olarak AKP
6.10.2015
Erol Taş’ı taşa tutmak
28.9.2015
Bayrak müsameresi
22.9.2015
Ermenileri düşman ilan etmenin dayanılmaz kolaylığı
15.9.2015
Melania’da tekrar ve yenilenme
9.9.2015
Umudu harcamak
2.9.2015
Ucuz yönetim
26.8.2015
Yeni “İslamcı” entelijensiya
18.8.2015
Tampon bölgenin savaşı
11.8.2015
Şerefliler
5.8.2015
Savaş için kamuoyu oluşturmak
29.7.2015
Otuz sayısına kurulu bir ölüm makinası...
22.7.2015
Önemsiz bir mesele: hapishanede vs. ölmek
8.7.2015
“Sınırımızın ötesinde oluşum” fobisi
30.6.2015
Dersim’den bakınca…
24.6.2015
Mafyalaşan devlet
17.6.2015
Görünüşe göre…
2.6.2015
Piyasanın payandası kimlik
26.5.2015
Erkeklikle üreyen kimlikler
19.5.2015
“Reel” Müslümanlık II
13.5.2015
“Reel” Müslümanlar
7.5.2015
Kamp Armen
30.4.2015
Soykırımı düşünmek
26.4.2015
Oyum neden HDP'ye?
22.4.2015
Zincirleme ‘ağır ağbi’ tamlaması
14.4.2015
Yeni Türkiye’de vesayet
10.4.2015
HDP'nin tanımladığı 'Yeni Yaşam' ve 'Yeni Sol'
01.04.2015
Barışın önündeki paralel engeller
24.03.2015
Soğuk savaş şirketi
17.03.2015
“Kod adı totaliter”
09.03.2015
Barışı silaha dönüştürmek
25.02.2015
Makbul vatandaşlığın terörü
18.02.2015
“Dahili ve harici bedhahlar”
11.02.2015
Türkiye kalkınıyor!
04.02.2015
Herkesin bildiği sır
27.01.2015
Doğu ve Batı’nın sınırında
20.01.2015
İkişer ikişer memleketler
13.01.2015
Ergenekoncu bir ruh var havada
06.01.2015
Voltaire kopyası yerliciler
31.12.2014
Sıradan faşizm
23.12.2014
Aşağısı ve yukarısı
16.12.2014
Barışa bakarken…
10.12.2014
Baraj ya da kimin oyu makbul?
02.12.2014
“Keşfetmek”, “yenmek” ya da utanç
25.11.2014
Dersim’in ve Ermenilerin yasını tutmak
20.11.2014
"Yeni Türkiye"
11.11.2014
Örselenmiş kimlik, “Ak Saray” adlı bir bina yapıldı Ankara’ya
05.11.2014
Yerinden ederek sınıf tahakkümü
29.10.2014
Sınırın ötesiyle titreşim hali
22.10.2014
“Milli irade” barışa yetmiyor mu?
17.10.2014
Kobanê ve ırkçılık
30.09.2014
Kalplerde seçicilik
24.09.2014
Katalunya’da bayraklar
16.09.2014
Pek seçkinler ve atık insanlar
10.09.2014
Bir metafor olarak “Nesin Matematik Köyü”
02.09.2014
Mimiklerden akan kibir
28.08.2014
Totaliter anafor
21.08.2014
Vesayet 2007’de bitmemiş miydi?
12.08.2014
HDP’nin Türkiyelileşme projesi başarılı oldu
03.08.2014
Selo!
30.07.2014
Güçlüden yana olmak
26.07.2014
Yeni toplumsal dilin adayı: Demirtaş
22.07.2014
Toplu linçlerimiz
17.07.2014
Goller, Gazze, ölüm, hayat
08.07.2014
“Bağımsız” Kürdistan
02.07.2014
Monşerler ve “muhafazakar” korkuları
25.06.2014
IŞİD’in arkasında kim var?
20.06.2014
Dinin ütopyasını bitirmek
11.06.2014
MDD’ci sağcıların devrimi
03.06.2014
Post-devrimci retorik: “Yeni Türkiye”
28.05.2014
Soma travması
24.05.2014
Erdoğancılığa devam...
15.05.2014
“Erdoğancılık”
08.05.2014
1915’te Ermenileşmiş Türkler nerede?
30.04.2014
Düzene karşıyken düzen olmak
17.03.2014
Yeryüzündeki savaş tanrılarına teslim olmamak
12.03.2014
Sahne yeniden senin Ergenekon!
27.02.2014
Biz, ‘Cemaat’in taşeronları’ ya da cemaate karşı cemaat
20.01.2014
Hrant’ın dili kazanacak!
11.01.2014
Vurmak serbest–ötekiler hain, hem de iğrenç (‘Ekseriyetle kaka’ya devam)
08.01.2014
“Yurttaşlık bilgisi” dersinin devleti ve ekseriyetle kaka… (1)
26.12.2013
Kardeşlerini yerken biten “devrim”
10.12.2013
Gezi’ye çakmanın dayanılmaz hafifliği ya da paparazzilik
28.11.2013
Farkında mısınız, hepiniz Kemalistsiniz…
11.11.2013
Üçüncü “kutup”
13.08.2013
Taksim-Gezi’de bir tiyatro performansı
05.05.2013
Kutuplu siyasal kültürün Taraf günleri
27.04.2013
Vekâleten kahramanlık
13.04.2013
Sakiller karşısında tarz
13.04.2013
Sakiller karşısında tarz
30.03.2013
Milleti ayaklarına çağıranlar
23.03.2013
Newroz/ Nevruz gibi günler!
16.03.2013
Tiksinme
09.03.2013
Dalton takıntılılar
02.03.2013
Yarı-bilgilerin savaşı
23.02.2013
Barışa ve korkaklıklara dair...
16.02.2013
‘Küçük’ hikâyeler
09.02.2013
Anti-terörizm: küresel güvenlikçi dil
26.01.2013
Hrant’ın ve Pınar’ın heyecanı
19.01.2013
Bir Hrant mektubu
12.01.2013
Buradayız Ahparig! Buradayız Sireli Yeğpayrıs!
05.01.2013
Betoncuların dini
29.12.2012
Anaforlar zamanında sessizce barış
22.12.2012
Bir açık cemaat olarak Taraf
15.12.2012
Kabuk ve ırkçılık
08.12.2012
Onlar ‘köpek’, biz ‘cici’
24.11.2012
İnadına anayasa
17.11.2012
Maraton, Weber, Marx
10.11.2012
Açlık grevleri: vicdana çağrı
03.11.2012
Bir milyon kişi
27.10.2012
‘İnsaniyetimiz kalkacak!’
19.10.2012
İslamcılık: Hareket, düzen ve parçalanma
13.10.2012
Kimler ‘insan’ olarak kabul edilebilir
06.10.2012
Ne memleket be!
23.09.2012
‘Sizin eseriniz’
15.09.2012
Türk kalkınmacılığının savaş dili
08.09.2012
Onur ve gurur arasında
01.09.2012
Taşları bağlı köyde ‘nefret suçu’
18.08.2012
‘Sen körsün, ne tercih edeceğini ben bilirim!’
11.08.2012
Kem söz sahibine aittir
04.08.2012
İnancın rengi
28.07.2012
İzan, insaf, hayâ, edep...
14.07.2012
Bir “malzeme” olarak insan
07.07.2012
Müslüman mahallesinde Ergenekonculuk yapmak
23.06.2012
Hormon, atık ve vebal
16.06.2012
Seçkinliğin yeni hâli
02.06.2012
Ulus-devletlerin ahlâksız kardeşliği
26.05.2012
Hoşgörü... inadına...
12.05.2012
Duvarlarımız
21.04.2012
24 Nisan ya da birlikte insan olmak
14.04.2012
72 millet ‘var’ ve konuşuyor
07.04.2012
En hakiki ‘biz’ ve ‘yabancılar’
31.03.2012
Türk çocuğunun değeri= 8-4+4+4-12=0
17.03.2012
‘Yoktan var edilen vatan’
10.03.2012
‘İyi sosyoloji’
03.03.2012
Cennet ve cehennem
25.02.2012
Hepimiz Hocalılıyız
18.02.2012
‘Devlet, benim!’
14.02.2012
Cehenneme özenmiş bir motel
04.02.2012
‘Dindar nesiller’
28.01.2012
Uludere’ye, Yakup Köse’ye dönüş
21.01.2012
Davayı bitirdiler ama
14.01.2012
Buğz zamanı
31.12.2011
Mazot, sofra, boya kalemi vs...
24.12.2011
‘Milli birlik ve beraberlik’
17.12.2011
Anayasa ya da kibir ve tevazu
10.12.2011
Halının altında yer kalmadı
26.11.2011
Şablon
19.11.2011
‘Schismogenesis’
05.11.2011
AKP devriminin ‘Thermidor’u
29.10.2011
Kötülük açığa çıktı... İyilik de...
22.10.2011
Ölüm ayini
15.10.2011
İnsafa çağrı!
08.10.2011
Dağda ve ovada savaş
01.10.2011
Sıradan hayatı öldürmek...
17.09.2011
Hrant 57 yaşında
10.09.2011
Tabii, herkes ‘kendi işine’ bakacak
03.09.2011
Beton milliyetçilik – milliyetçi beton
27.08.2011
Kâbus senaryosuna karşı...
20.08.2011
Altın madeninin dili, savaşın dili
13.08.2011
Farklı ‘ikna odaları’
06.08.2011
‘Tehlikenin farkında’ olan bir Norveçli
23.07.2011
Hâlâ yere çakılmadık!
16.07.2011
‘Büyük’ savaşın dayanılmaz heyecanı
09.07.2011
Abdullah Demirbaş ve insanlara dair...
02.07.2011
Yakup Köse, Ö.S. ve yargıda yorum
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.