Barış Soydan

T24



Bookmark and Share

Swap, esnetilen yabancı banka yasağı ve ekonomi yönetiminin büyük açmazı


21.05.2020 - Bu Yazı 210 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Şüyuu vukuundan beterdir. Türkçesi: Bir şeyin dedikodusunun yapılması, lafının çıkması onun gerçekleşmesinden daha kötüdür. Ekonomide bir süredir kulaktan kulağa “sermaye kontrolleri geliyor” lafı fısıldanıyor. Yurt dışında yaşayan bir T24 okuru önceki gün şu soruyu sordu:

“Sermaye kontrolü olması durumunda Türkiye bankasında dolar/Euro bulunduran biri parasını çekemeyecek mi?”

Yok canım, o kadar da değil. Bu en son çare. Türkiye’de işler o noktaya hiçbir zaman varmadı, bundan sonra da varmaz. Ama bu, sermaye kontrolü uygulanmadığı, uygulanmayacağı anlamına gelmiyor. Türkiye sermaye kontrollerine başladı bile.

Bankaların yurt dışıyla Swap işlemlerinin yasaklanması (daha doğrusu öz kaynaklarının yüzde 0.5’i ile sınırlandırılması) sermaye kontrolü değilse ne? Bankaların yurt dışına TL vermesinin sınırlandırılması sermaye yasağı değilse ne? Üç uluslararası bankaya (UBS, Citigroup ve BNP Paribas) birkaç günlüğüne de olsa TL’de işlem yasağı getirilmesi sermaye yasağı değilse ne? 100 bin dolar alanların bir gün beklemek zorunda kalması sermaye kontrolü değilse ne? İhracatçıların kazandıkları dövizi 6 ay içinde Türkiye’ye getirme mecburiyeti sermaye kontrolü değilse ne?

Heyhat, padişahın yasağı üç gün sürermiş atasözündeki gibi bizim yasaklarımız da üç gün sürüyor. Yabancı bankalara koyduğumuz yasağı üç günde kaldırdıktan sonra bugün de (çarşamba), Avrupa merkezli takas şirketleri Euroclear Bank ve Clearstream Banking’i, yurt dışına TL verme yasağından muaf tuttuğumuzu açıkladık. Çünkü Türkiye’nin döviz girişine ekmek gibi, su gibi ihtiyacı var. Ve bunlar Türkiye’ye döviz girişine aracılık yapan kurumlar. Ankara büyük açmazda… Son kararlar bunun yansıması.

Gerçekten ne oluyor? Bu yasaklar nereden çıktı? Bu yasakçılığın sonu nereye varır? Yoksa korkulan olur ve bir gün gerçekten bankadan dolar/Euro çekilmesi yasaklanır mı?

Nereden çıktı bu sermaye kontrolü?

“Erdoğan en zorlu sınavında.” Turkey Analyst için Koronavirüs’ün Türkiye ekonomisine etkilerini özetlediğim yazının başlığı böyle. Sınav zor çünkü önümüzdeki bir yılda ödenmesi gereken 170 milyar dolarlık döviz borcu var. Turizm çökmüşken, ihracat hızla gerilerken nasıl ödenecek bu kadar borç? “Sermaye kontrolü” lafı işte buradan çıkıyor. 

“Döviz bulamıyorsan döviz çıkışını engelle” Sermaye kontrolünün mantığı bu. Bankaların yurt dışına gönderdiği parayı sınırla, Türkiye’ye gelmiş yabancı sermayenin kaçışını engelle veya yüksek vergiler koyarak sınırla. Olmadı vatandaşların yurt dışına para çıkarmasını kısıtla. O da olmadı bankadan döviz çekimine engel koy. 

Gördüğünüz gibi siyahla beyaz arasında, daha doğrusu dövizde full serbest piyasa ile katı yasakçılık arasında sermaye kontrolünün elli tonu var.

Malezya, 1998’deki Asya Krizi sırasında bir yandan krizden sorumlu tuttuğu uluslararası yatırımcılarla kavgaya tutuşurken (Dönemin Malezya Başbakanı Mahathir Muhammed, George Soros’a “Moron” demişti) bir yandan da ülkedeki dövizin yurt dışına çıkarılmasını resmen yasaklamıştı. Amaç, Malezya parası Ringgit’in değerindeki sert düşüşü engellemekti. 

Sert sermaye kontrolü örneklerinden bir başkasını Yunanistan’daki ekonomik kriz sırasında gördük: Yunan vatandaşlarının bankadan çekebileceği para günlük 60 Euro ile sınırlandırıldı. Panik öyle büyüktü ki, bu önlem alınmamış olsa Yunan bankaları muhtemelen batacaktı. 

Endişeye mahal yok, bu kadar sert önlemler dünyada ender alınıyor. Devletler genellikle Türkiye’deki gibi daha yumuşak sermaye kontrollerini tercih ediyor. Örneğin Hindistan parası 2013’te hızlı değer yitirince yurt dışına para çıkarılması 75 bin dolarla sınırlandırdı. Veya Brezilya 2006’da sıcak para hareketlerini yavaşlatmak için sermaye işlemlerine yüzde 1.5 vergi koydu. 

İlginç olan nokta, Brezilya’nın o tarihteki derdinin parasının değer kaybetmesi değil, değer kazanmasıydı. Bir ülkeye çok fazla sıcak para girince o ülke parası aşırı değerleniyor ve varlık fiyatları (Borsa, konut vb.) şişiyor. (Bilmem bunu bir yerden hatırladınız mı?) Bu da gelecekteki krizlere zemin hazırlıyor. O nedenle asıl maharet, kriz kapıya dayandığında değil henüz ortada sorun yokken, işler rayında giderken sermaye kontrolü uygulayabilmekte. Bunu yapmaz, kontrolsüz yabancı sermaye girişine izin verir, giren paranın da katmadeğerli sektörler yerine betona gömülmesine olanak tanırsanız, hatta buna lokomotiflik yaparsanız er geç duvara tosluyorsunuz. Sonra da geçmişteki döviz borçlarınızı ödeyebilmek için ne yapacağınızı şaşırıyorsunuz. Yabancı bankalara yasak koyup üç gün sonra kaldırıyor, yurt dışı ile Swap işlemini yasaklayıp, uluslararası takas şirketleri, “Ben de TL’ye takas hizmeti vermeyeceğim” resti çekince onları muaf tutuyorsunuz.

Neyse aman, belki böylesi daha iyi. Türkiye tümüyle dışarı kapanarak ayakta kalmayı başaran bir ülke olsa halimiz (hem ekonomik hem demokratik açıdan) nice olurdu?

Facebook Yorumları

reklam
25.05.2020
AKP ekonomide de ulusalcıların dediğine geldi
23.05.2020
Altına bir gün valör, bankalara ek Swap limiti... Neler oluyor?
21.05.2020
Swap, esnetilen yabancı banka yasağı ve ekonomi yönetiminin büyük açmazı
18.05.2020
Bitcoin itirafları: Neden aldım, paramı nasıl katladım?
15.05.2020
Dolar 7 liranın altına nasıl indi?
11.05.2020
Deniz bitti mi? Erdoğan’ın ekonomide 7 seçeneği
7.05.2020
Türkiye Koronavirüs salgınına karşı ne kadar "başarılı"? Ekonomik cevap...
4.05.2020
Ankara’yla Washington arasında Swap pazarlığı: Perde arkasında neler oluyor?
1.05.2020
Merkez Bankası Başkanı ne dedi, ne demek istedi? Basın toplantısının Türkçe meali...
29.04.2020
İthalatı yavaşlatan kırmızı hat kararının nedeni döviz sıkışıklığı mı?
27.04.2020
ABD ile Swap'tan haber yok, IMF ihtimal dışı, öyleyse tek çare…
20.04.2020
Türkiye ekonomisinden dünyayı korkutan 10 grafik
19.04.2020
BDDK’nın Aktif Rasyosu kararı: İktidar bir taşla 3 kuş peşinde
13.04.2020
Adını koyalım: Amerika’dan dolar istedik ve S-400 veya başka, bunun bir bedeli var
11.04.2020
Merkez Bankası’nın rezervlerindeki erime: IMF bu sefer kaçınılmaz mı?
8.04.2020
Hükûmetin paketine iki çift laf edemeyen TOBB, yiğitliği bankalara vurarak yapıyor
6.04.2020
Koronavirüs’le batan şirketler kurtarılmalı mı?
4.04.2020
20 yaş altı çalışanların boşluğunu kim dolduracak?
1.04.2020
İşsizlik Fonu’yla ilgili bilmek istemeyeceğiniz 5 şey
30.03.2020
Ekonomiye de bilim kurulu, hemen şimdi
18.03.2020
Bu koşullarda faiz indirimi yapmak, vatandaşa "bankadaki paranı dövize çevir" demek!
16.03.2020
Neden SİHA’mız var ama Koronavirüs aşısı geliştirecek bilim kuruluşumuz yok?
13.03.2020
7 soruda petrol, altın ve dolardaki depremi anlama kılavuzu
9.03.2020
Milli Piyango kulisi: Tutturma olasılığı düşürülecek; Demsa kulisi: St.Regis satışta
6.03.2020
TOBB ve TÜSİAD’ın İdlib harekatına destek verirken söylemeyi unuttuğu...
3.03.2020
Dünyada petrol fiyatı yüzde 25 düştü; Türkiye’de neden düşmüyor?
1.03.2020
2019 büyümesi: Ekonomi uçurumdan nasıl döndü? Döndü mü?
27.02.2020
Diktatör özentisinin para birimi nasıl çöktü?
25.02.2020
Doların bütün dünyada yükselmesinin 3 sebebi
20.02.2020
Altını sadece Korona değil ABD seçimi ve eksi faiz de yükseltiyor
17.02.2020
Yabancı yatırımcı Türkiyeden neden kaçıyor?
14.02.2020
Yoksa gayrimenkul bir daha iflah olmayacak mı? Japonya örneği ne diyor?
12.02.2020
Demirören pazar payı azalan Total’i OYAK’a nasıl daha pahalıya sattı?
9.02.2020
Dolar neden 6 lirayı geçti, kamu bankalarının müdahalesi neden kâr etmedi?
6.02.2020
Ortalama bir aile ömür boyu kazancının dörtte birini devlete veriyor, ne alıyor?
4.02.2020
Anadolu Grubunun McDonaldsı satışı: Komplo teorileri ve gerçekler
1.02.2020
Murat Ülker yönetim kurulu başkanlığını neden devretti?
30.01.2020
Bankalara ceza: Bakanlık bu kez haklı, derdim, eğer kamu bankalarına da kesilse!
28.01.2020
Kenevir ihraç edecek, güvenli bölgeye 2 milyon göçmen yerleştirecektik...
26.01.2020
Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin
21.01.2020
Ülker kurtuldu mu?
18.01.2020
İnşaatçılığa soyunan Sildavyalı sanayicinin ibretlik öyküsü
14.01.2020
Zorlu Center’dan metrekaresi 18 bin dolara ev alanlar şimdi ne düşünüyor?
10.01.2020
Peynir ekmek gibi Volkswagen satılan ülke eşekten nasıl düştü?
3.01.2020
Türkiye’nin müthiş rekabet silahı: Çin seviyesinde asgari ücret
31.12.2019
Turkcell en beğenilenler listesinin zirvesinden nasıl düştü?
28.12.2019
50 milyar dolarlık 10 çılgın proje Türkiye’yi arpa boyu yol götürdü
24.12.2019
"Kredi teklifi ücreti" ve bankaların ücret-komisyon soygunu
21.12.2019
Simit Sarayı’na en çok kredi veren banka ve patronun Londra’daki yeni işi
17.12.2019
Simit Sarayı, Doğa Koleji, Temsa… Neler oluyor?
13.12.2019
Merkez Bankası’nın faiz indirimi gerekçesine inanan var mı?
10.12.2019
Doğa Koleji olayı: AKP ve özel okullar el ele fırsat eşitliğini nasıl bozdu?
6.12.2019
Ey patron, ey CEO, kendine bir sor, Erdoğan’dan farklı mısın?
3.12.2019
İmamoğlu’na kredi yasağı ve sıradaki kriz
29.11.2019
Türkiye elektrikli araçların, yapay zekanın neresinde? Aslında hiçbir yerinde
25.11.2019
TL’nin düşüşüyle AKP oylarının düşüşü arasındaki ilişki
22.11.2019
“Kriz bitiyor” diyen Garanti BBVA rüya mı görüyor?
19.11.2019
Muhalefet, şehir hastaneleri ve Telekom’u kamulaştırmaya hazırlanmalı
15.11.2019
Bütçe açığındaki önlenemeyen artış ve bürokratların kutsal mabadı
12.11.2019
Türkiye’den neden Samsung çıkmadı, çıkmayacak?
7.11.2019
KHK’yla üniversiteden kovulan rüzgâr santrali bekçisinin hikâyesi
4.11.2019
Türkiye ekonomisini batıran 100 günahın ilk 10 tanesi
1.11.2019
Şili’de 1 milyon kişiyi sokağa döken şey: Vahşi özelleştirme
29.10.2019
Son veriler ışığında: İnşaat ve emlak komadan çıktı mı?
24.10.2019
Lübnan nasıl battı?
22.10.2019
5 grafikte Türkiye ekonomisinin 5 zayıf noktası
17.10.2019
Olmayacak duaya amin: Güvenli bölgeye 1 milyon Suriyeli yerleştirmek
14.10.2019
Türkiye’nin silah ithalatı: Ambargolar ne kadar etkili olur?
7.10.2019
Resmi enflasyona inanmamak için 10 neden
3.10.2019
Güvenli bölgeye harcanacak 26.4 milyar dolardan önemli olan konu
30.09.2019
Hafta başlarken ekonomiyle ilgili bilmeniz gereken 5 şey
25.09.2019
IMF ne dedi, ne diyemedi, Erdoğan’ı nasıl eleştirdi?
16.09.2019
Devlet hayvan hastaneleri kurulmalı!
12.09.2019
Herkesin küfrettiği kızın öyküsü (veya yeni işçi sınıfı üzerine)
9.09.2019
TL, dolar ve Euronun kaderini belirleyecek 3 toplantı
6.09.2019
Kriz biterse öfkeli seçmen AKPye geri döner mi?
2.09.2019
Konut fiyatlarında dibi gördük mü? Yoksa düşüş sürer mi?
31.08.2019
İşlem ücretlerine fahiş zam yapan bankalar hangileri?
29.08.2019
Hayrola savaş mı çıktı, altın fiyatları neden yükseliyor?
26.08.2019
E hani düşecekti, dolar yine neden yükseliyor?
20.08.2019
Fikri takip: OYAK’ın İngiltere’deki 1 milyar dolarlık yatırımının kaynağı ne?
13.08.2019
Kriz raporu: Bankalar hasarlı, Koç idare ediyor, BİM mutlu
8.08.2019
Sayın Erdoğan, şehir hastaneleri ve otoyollarda yanıldınız, gelin vazgeçin
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
30.07.2019
Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’yi sollayıp nasıl geçti?
26.07.2019
Erdoğan’ın planı: Faiz inerse enflasyon iner, AKP seçmeni eve döner
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
2.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
24.03.2020
"Virüs tersanelere-fabrikalara gelirse katliam olur"
21.03.2020
Zorunlu ücretsiz izin uygulaması patladı; çare İşsizlik Fonu ama orada da para yok!
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
1.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
27.06.2019
Erdoğan, İstanbul’a aktarılan parayı kesebilir mi?
24.06.2019
Türkiye'nin ve ekonominin gündemi artık erken seçim
20.06.2019
Minare kılıfa girmiyor: Sebze-meyvede zararlı kimyasal gerçeği
17.06.2019
Rusya’nın zararlı diye reddettiği ürünleri kim yiyor?
14.06.2019
AKP-burjuvazi ilişkisi: Yoksa Marx yanıldı mı?
10.06.2019
Türkiye'nin batacağı, Güney Afrika'nın çıkacağı iddiası nasıl para kazandırdı?
7.06.2019
Türkiye’den umudu kesmemek için 10 neden
3.06.2019
Asıl meseleye gelelim: 5 yıl sonra mesleğiniz para edecek mi? (2)
27.05.2019
TOBB, İSO, İTO üyelerinin işleri tıkırında! (Olmasa söylemezler miydi?)
23.05.2019
Herkes sermaye kontrollerinden söz ediyor, yoksa?..
20.05.2019
Buraya nasıl geldik: AKP’nin ekonomideki 20 hatası
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive