Barış Soydan

T24



Bookmark and Share

Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin


24.01.2020 - Bu Yazı 290 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Borsa rekor üzerine rekor kırıyor. Yoksa kriz bitti mi?

Yoksa yoksa tünelin ucundaki ışık trenin farı mı?

Araştırma kuruluşu Capital Economics'in verileri ışığında duruma bakalım.

2108'in Ağustos ayında yaşanan kur depremi sonrasında gayrisafi yurtiçi hasıla sert biçimde daraldı. Ekonomi dibi 2018'in sonunda gördü. 2019'un ikinci ve üçüncü çeyreğinde ise dipten dönüş başladı.

Gayrisafi yurtiçi hasıla

Ekonomi 2019'un üçüncü çeyreğinde, yani Temmuz, Ağustos, Eylül aylarında yüzde 0.9 büyüdü. Son çeyrekte, yani Ekim, Kasım, Aralık aylarında yüzde 5-6 büyümesi bekleniyor.

"Hani nerede yüzde 5-6'lık büyüme, ben göremiyorum!" dediğinizi duyar gibiyim. Haklısınız, zaten son çeyrekteki yüzde 5-6'lık büyüme "baz etkisinden" kaynaklanıyor.

Baz etkisi ne demek? Şu demek: Büyüme ölçülürken geçen yılın aynı dönemine bakılıyor. 2018'in son 3 ayında çok sert daralma vardı. O nedenle 2019'un son çeyrek büyümesi olduğundan yüksek çıkacak. Yani haklısınız, ortada vatandaşın hissedebileceği ölçüde güçlü bir büyüme yok. Olsa işsizlik bu kadar yüksek olmazdı.

Ama borsa için önemli olan büyümeyi sizin hissedip hissetmediğiniz değil, şirket bilançolarının büyüyüp büyümediği. (Bilançolar büyüyor.)

Borsa karın doyurmaz, biz kendi cebimize bakalım. Ekonomi nasıl dipten döndü? Devletin kesenin ağzını açmasıyla. Yani kamu harcamalarıyla. Ve kamu bankalarının ekonomiyi düşük faizli (yani zararına) krediye boğmasıyla. Önce bütçe açığının patlaması pahasına kamu harcamalarının nasıl artırıldığına bakalım.

Merkezi yönetim harcamaları

(12 aylık toplam, milyar TL)

Merkezi yönetim faiz dışı fazlası

(12 aylık toplam, GSYH'nın yüzdesi olarak)

Ekonomiyi canlandırmak için sadece kamu harcamaları değil kamu bankalarının düşük faizli kredileri ve Merkez Bankası'nın düşük faiz politikası da kullanıldı. Merkez Bankası geçen Temmuz'dan bu yana faizleri 12.75 puan düşürdü. Kamu bankaları da yerel seçimlerden hemen önce kredilerde gaza bastılar. Piyasaya giren taze para tüketimi körükledi. 

Ekonomide her şeyin bir yan etkisi var. Devlet harcamaları ve kamu bankalarıyla ekonomiyi canlandırmanın da vardı: Krizin etkisiyle daralan ithalat yeniden patladı. 2019'un üçüncü çeyreğinde miktar bazında ithalat bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 10.3 arttı. Bu, 2003'ten bu yana görülen en yüksek artıştı.

İthalat artınca krizin etkisiyle ortadan kaybolur gibi olan cari açık geri döndü. 2018 yılının Kasım ayında 1 milyar 41 milyon dolar fazla veren cari işlemler hesabı, 2019 yılının aynı ayında 518 milyon dolar açık verdi.

Cari açığın bu yıl daha da bozulması kuvvetle muhtemel. Çünkü petrol fiyatları artış trendinde. Türkiye'nin ana ihracat pazarı olan Avrupa ekonomisi de kötü gidiyor. Bu nedenle Türkiye'nin ihracatı, TL'nin değerindeki büyük düşüşe rağmen tıknefes.

Bu koşullar altında cari açığın bu yıl yeniden yüzde 3.5'e yükselmesi şaşırtıcı olmaz. Eğer korkulduğu gibi olur, cari açık yeniden yüzde 3'ün üzerine çıkarsa Türkiye ekonomisinin "riskleri" yeniden dünyanın gündemine gelir. Çünkü Türkiye, dış finansman ihtiyacı (Cari açık+kısa vadeli borçlar) döviz rezervlerine oranı en bozuk ülkelerden biri.

Toplam dış finansman ihtiyacının döviz rezervlerine oranı (%)

Unutmayalım: Ekonomi dipten dönmüş olabilir ama TL geçen yıl dünyada dolar karşısında en kötü performans sergileyen para birimlerinden biriydi. Sebep? Yukarıdaki tablo.

Dolar TL karşısında bu yıl yüzde 20 değer kazanırsa 2020'yi 7.5 TL'den kapatır.

TL'nin yüzde 20'lik değer kaybı ne demek? Enflasyonun azması demek.

Enflasyonu azdıracak bir şey daha var: Ekonomideki canlanma.

Bu arada petrol fiyatlarındaki yükselişi de unutmayalım…

Bu koşullar altında enflasyon iktidarının beklediği gibi tek haneye inmez. Aksine 2020'yi yüzde 15 civarında kapatır. Tabii TÜİK kalem oyunu yapmazsa…

Ve enflasyondaki yükseliş makro dengelerin yeniden bozulmasına yol açar. Kriz havası memlekete geri döner.

Tüketici enflasyonu

Son söz ve vatandaşa tavsiye: 2020 boyunca kemerlerinizi bağlı tutmaya devam edin, gaza gelip fazla açılmayın.

Facebook Yorumları

reklam
24.02.2020
Doların bütün dünyada yükselmesinin 3 sebebi
20.02.2020
Altını sadece Korona değil ABD seçimi ve eksi faiz de yükseltiyor
17.02.2020
Yabancı yatırımcı Türkiye'den neden kaçıyor?
14.02.2020
Yoksa gayrimenkul bir daha iflah olmayacak mı? Japonya örneği ne diyor?
10.02.2020
Demirören pazar payı azalan Total’i OYAK’a nasıl daha pahalıya sattı?
9.02.2020
Dolar neden 6 lirayı geçti, kamu bankalarının müdahalesi neden kâr etmedi?
6.02.2020
Ortalama bir aile ömür boyu kazancının dörtte birini devlete veriyor, ne alıyor?
3.02.2020
Anadolu Grubu'nun McDonalds'ı satışı: Komplo teorileri ve gerçekler
1.02.2020
Murat Ülker yönetim kurulu başkanlığını neden devretti?
29.01.2020
Bankalara ceza: Bakanlık bu kez haklı, derdim, eğer kamu bankalarına da kesilse!
27.01.2020
Kenevir ihraç edecek, güvenli bölgeye 2 milyon göçmen yerleştirecektik...
24.01.2020
Borsaya bakıp krizin bittiğini sananları uyarayım, günah benden gitsin
20.01.2020
Ülker kurtuldu mu?
17.01.2020
İnşaatçılığa soyunan Sildavyalı sanayicinin ibretlik öyküsü
13.01.2020
Zorlu Center’dan metrekaresi 18 bin dolara ev alanlar şimdi ne düşünüyor?
9.01.2020
Peynir ekmek gibi Volkswagen satılan ülke eşekten nasıl düştü?
3.01.2020
Türkiye’nin müthiş rekabet silahı: Çin seviyesinde asgari ücret
30.12.2019
Turkcell 'en beğenilenler' listesinin zirvesinden nasıl düştü?
26.12.2019
50 milyar dolarlık 10 çılgın proje Türkiye’yi arpa boyu yol götürdü
23.12.2019
"Kredi teklifi ücreti" ve bankaların ücret-komisyon soygunu
20.12.2019
Simit Sarayı’na en çok kredi veren banka ve patronun Londra’daki yeni işi
16.12.2019
Simit Sarayı, Doğa Koleji, Temsa… Neler oluyor?
13.12.2019
Merkez Bankası’nın faiz indirimi gerekçesine inanan var mı?
9.12.2019
Doğa Koleji olayı: AKP ve özel okullar el ele fırsat eşitliğini nasıl bozdu?
5.12.2019
Ey patron, ey CEO, kendine bir sor, Erdoğan’dan farklı mısın?
2.12.2019
İmamoğlu’na kredi yasağı ve sıradaki kriz
28.11.2019
Türkiye elektrikli araçların, yapay zekanın neresinde? Aslında hiçbir yerindeı
25.11.2019
TL’nin düşüşüyle AKP oylarının düşüşü arasındaki ilişki
21.11.2019
“Kriz bitiyor” diyen Garanti BBVA rüya mı görüyor?
18.11.2019
Muhalefet, şehir hastaneleri ve Telekom’u kamulaştırmaya hazırlanmalı
14.11.2019
Bütçe açığındaki önlenemeyen artış ve bürokratların kutsal mabadı
11.11.2019
Türkiye’den neden Samsung çıkmadı, çıkmayacak?
7.11.2019
KHK’yla üniversiteden kovulan rüzgâr santrali bekçisinin hikâyesi
4.11.2019
Türkiye ekonomisini batıran 100 günahın ilk 10 tanesi
31.10.2019
Şili’de 1 milyon kişiyi sokağa döken şey: Vahşi özelleştirme
28.10.2019
Son veriler ışığında: İnşaat ve emlak komadan çıktı mı?
24.10.2019
Lübnan nasıl battı?
21.10.2019
5 grafikte Türkiye ekonomisinin 5 zayıf noktası
17.10.2019
Olmayacak duaya amin: Güvenli bölgeye 1 milyon Suriyeli yerleştirmek
14.10.2019
Türkiye’nin silah ithalatı: Ambargolar ne kadar etkili olur?
7.10.2019
Resmi enflasyona inanmamak için 10 neden
3.10.2019
Güvenli bölgeye harcanacak 26.4 milyar dolardan önemli olan konu
30.09.2019
Hafta başlarken ekonomiyle ilgili bilmeniz gereken 5 şey
24.09.2019
IMF ne dedi, ne diyemedi, Erdoğan’ı nasıl eleştirdi?
16.09.2019
Devlet hayvan hastaneleri kurulmalı!
12.09.2019
Herkesin küfrettiği kızın öyküsü (veya yeni işçi sınıfı üzerine)
9.09.2019
TL, dolar ve Euro'nun kaderini belirleyecek 3 toplantı
6.09.2019
Kriz biterse öfkeli seçmen AKP'ye geri döner mi?
2.09.2019
Konut fiyatlarında dibi gördük mü? Yoksa düşüş sürer mi?
31.08.2019
İşlem ücretlerine fahiş zam yapan bankalar hangileri?
29.08.2019
Hayrola savaş mı çıktı, altın fiyatları neden yükseliyor?
26.08.2019
E hani düşecekti, dolar yine neden yükseliyor?
20.08.2019
Fikri takip: OYAK’ın İngiltere’deki 1 milyar dolarlık yatırımının kaynağı ne?
13.08.2019
Kriz raporu: Bankalar hasarlı, Koç idare ediyor, BİM mutlu
8.08.2019
Sayın Erdoğan, şehir hastaneleri ve otoyollarda yanıldınız, gelin vazgeçin
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
5.08.2019
Bir banka genel müdürünün sırları
29.07.2019
Doğu Avrupa ülkeleri Türkiye’yi sollayıp nasıl geçti?
26.07.2019
Erdoğan’ın planı: Faiz inerse enflasyon iner, AKP seçmeni eve döner
15.07.2019
Ali Babacan’ın krizdeki payı ne?
11.07.2019
Doların kaderini belirleyecek 3 tarih: Bugün, 25 Temmuz, 31 Temmuz
1.07.2019
AKP’nin ekonomideki son günahı: Bütçe açığı
27.06.2019
Erdoğan, İstanbul’a aktarılan parayı kesebilir mi?
24.06.2019
Türkiye'nin ve ekonominin gündemi artık erken seçim
20.06.2019
Minare kılıfa girmiyor: Sebze-meyvede zararlı kimyasal gerçeği
17.06.2019
Rusya’nın zararlı diye reddettiği ürünleri kim yiyor?
14.06.2019
AKP-burjuvazi ilişkisi: Yoksa Marx yanıldı mı?
10.06.2019
Türkiye'nin batacağı, Güney Afrika'nın çıkacağı iddiası nasıl para kazandırdı?
7.06.2019
Türkiye’den umudu kesmemek için 10 neden
3.06.2019
Asıl meseleye gelelim: 5 yıl sonra mesleğiniz para edecek mi? (2)
27.05.2019
TOBB, İSO, İTO üyelerinin işleri tıkırında! (Olmasa söylemezler miydi?)
23.05.2019
Herkes sermaye kontrollerinden söz ediyor, yoksa?..
20.05.2019
Buraya nasıl geldik: AKP’nin ekonomideki 20 hatası
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive