Ahmet İNSEL



Bookmark and Share

Erdoğanizm: El Arttıran Keyfilik Yönetimi


7.07.2020 - Bu Yazı 10017 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Günümüz Türkiye’sinde yürürlükte olan siyasal rejimin türü konusunda çeşitli tanımlamalar öneriliyor. Bu rejimin, önüne başka bir sıfat koymadan, demokrasi olarak tanımlanmasının mümkün olmadığı açık. Önüne kısıtlayıcı sıfatlar (sınırlı, yarım, illiberal, vb…) konarak kullanılacak bir demokrasi kavramı da, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi olarak adlandırılan ucubeyi tanımlamakta yanıltıcı oluyor. 2007-2011 dönemindeki gelişmelerin öncesinde yürürlükte olan vesayetçi demokrasi de bugün geçerli değil. MHP lideri Devlet Bahçeli’nin Erdoğan yönetimi üzerinde kurduğu etki gücü, geçmiş dönemin kurumsal vesayet rejiminden çok farklı çalışıyor.

Diğer taraftan yürürlükteki rejimin otoriter olduğunu söylemek de artık yeterli değil. Türkiye Cumhuriyeti kuruluşundan bu yana, göreli demokratik olarak kabul edilen dönemler de dahil olmak üzere, otoritarizmin çeşitli derecelerde egemen olduğu bir rejime sahip oldu. Otoritarizmin bu sürekliliğini dikkate almadan, günümüzdeki tahakküm sisteminin otoriterliğini vurgulamak, yürürlükteki rejimi sıradanlaştırarak, ona özgü niteliklerin önemli bir bölümünü göz ardı etmeye yol açıyor.

Bu durumda otoriter demokrasi gibi içeriği çok geniş, anlamı çok elastik bir kavramla günümüz Türkiye’si veya iktidar partisi sözcü ve yandaşlarının sevdiği bir ifade ile Yeni Türkiye’nin siyasal rejimini tanımlamak bir seçenek midir? Bu sorunun yanıtı demokrasi kavramının asgari koşullarının yürürlükte olup olmadığında yatıyor. Serbest ve çoğulcu seçimler demokrasinin olmazsa olmaz bir koşuludur ama yeterli koşulu değildir. Türkiye’de siyasal rejim, 2016 darbe teşebbüsünü izleyen olağanüstü hal rejimi ve onun yarattığı imkân içinde onaylanan “2017 Anayasa Değişikliği Referandumu” öncesinde otoriter demokrasi olarak tanımlabilirdi. Ancak 2015 Haziran Seçimleri’nin sonucunun açıklanmasından itibaren, seçimlerin o güne kadar kısmen serbest ve çoğulcu olan niteliği iktidar tarafından giderek daha fazla aşındırıldı. Buna, seçim yarışının bütünüyle ve alenen adil olmayan koşullarda yapılmasını ve seçim sonuçlarının İçişleri Bakanı tarafından keyfi biçimde değiştirilmesini sağlayan görevden alma kararlarını ilave edince, yürürlükteki rejimi, önüne otoriter gibi son derece kısıtlayıcı sıfatlar koyarak bile, demokrasi olarak tanımlamak artık mümkün değil.

Yeni Türkiye’de rejimin niteliği belki yarışmacı otoriterlik olarak tanımlanabilir. Ama bu tanımda da söz konusu olanın, tek parti iktidarı veya bir zümre hakimiyetine dayanan kurumsal bir otoriterlik değil, kişi iktidarına dayanan bir tek adam rejimi, bir otokrasi olduğu gerçeği ikinci planda kalır. Siyasal iktidarı belirleyen süreç yarışmacıdır, muhalefetin yerel veya genel seçimi kazanma ihtimali sıfır değildir. Ne var ki söz konusu olan bir yarışma değil, hâkim tarafın muhalefeti susturma, sesinin duyulmamasını sağlama, hareket alanını kısıtlama ve son aşamada kendisi açısından seçim yarışında en büyük engel olarak gördüğü şahsiyetleri (en başta HDP yöneticileri) hapsettirme önlemleriyle bezeli bir iç düşmanla mücadele uğraşıdır. Muhalefetin rakip değil, düşman olarak algılandığı ve yargının iktidarın emrinde bu algıya uygun kararlar aldığı, idarenin topyekün bir mobilizasyon içinde davrandığı bir rejimde asgari demokrasi koşulları kalmamıştır.

Yürürlükte demokrasi olarak tanımlanacak bir durum yoktur ama Türkiye’de muhalefet günümüzün birçok otokrasi rejiminden daha fazla varlığını hissettirme, seçmen topluluğunun takriben yarısının desteğini almaya devam etme, 2019 yerel seçimlerinde olduğu gibi, önemli seçim bölgelerinde seçimi kazanma imkânına sahiptir. Bu durumu, geçmişin kalıntılarının giderek yıpratılsa da kısmen ayakta kalması, dolayısıyla gelecek açısından umut aşılamayan bir durum olarak görmek mümkün. Ya da tersine, her şeye rağmen toplumun aşağı yukarı yarısının bu boğucu tahakküme boyun eğmemesinin, direnmesinin ifadesi olarak gelecek açısından umut taşıyan bir açıdan değerlendirmek de mümkün. Bu azami umutlu perspektifi sağlayan bir etmen, yeni iletişim teknolojilerinin merkezi bir engellemeyi kısmen de olsa aşma olanağı vermesi ise, çok daha önemli diğer etmen, Türkiye toplumunda seçim meşruiyetinin hem güçlü tarihsel derinliği hem de son derece yaygın bir kabulü olmasıdır. Yürürlükteki rejimin uzun sayılabilecek bir süre yürürlükte kalmasının bu meşruiyeti de aşındırmayacağını iddia etmek elbette mümkün değil.

                                            ***

Türkiye’de tek adam rejimini bu konumu işgal eden kişinin adıyla anmak en doğrusudur. Bu anlamda Erdoğanizm, orta boy ölçekte olan ve petrol, gaz veya değerli madenler gibi zenginlikleri bulunmayan, rant dağıtma kapasitesi göreli sınırlı olan bir devlette, iktidarın giderek tek adamlaşması, aşırı şahsileşmesi ve hukuk devletini yürürlükten kaldırmasının 21. yüzyıldaki önde gelen bir örneğini oluşturuyor. Erdoğanizmin yarışmacı otoritarizmi aşan, onu tam anlamıyla bir istibdat rejimine dönüştüren niteliği, keyfilik rejimi olmasıdır. Söz konusu olan pratik, mutlak dikey iktidarın zirvesindeki şahsın uygulattığı kararların keyfiliği ile sınırlı olmayan, “yasallığını” ve gücünü doğrudan bu şahıstan alan diğer güç makamlarının da keyfi davranabilme yetkisine sahip olduğu, iktidar hiyerarşisinde yukardan aşağıya doğru keyfiliğin yayıldığı bir genel yönetim anlayışıdır. Bu keyfilik konusu üzerinde biraz durmakta yarar var.

Keyfi yönetim veya iktidar, yani iktidardaki gücün keyfî kararlar alabilmesi ve bunu uygulayabilmesine olanak sağlayan bir siyasal-hukuki düzen, klasik siyasal düşüncede tiranlık veya despotlukla eşanlamlı olarak anılır. Bu anlamda keyfiliğin üç farklı tezahürü olabilir. Birincisi, kanunun sessiz kaldığı yerde otoriteyi elinde tutanın canının istediği gibi karar verdiği ve bunu uygulatabildiği durumdur. İkincisi, kanunun kendisinin otoriteye keyfine göre davranma olanağı sağladığı durumdur. Üçüncüsü ise, otoritenin yürürlükteki kanun ve kuralları da çiğneyerek başına buyruk karar alabildiği, bunu uygulatabildiği ve buna karşı herhangi bir engelleyici gücün olmadığı durumdur. İkinci ve üçüncü şıklarda despotluk niteliği çok daha baskındır.

Bu üç keyfilik hali, karma biçimde, aynı anda farklı alanlarda yürürlükte olabilir. Dolayısıyla kanuni görünümlü bir keyfi yönetimle iktidarın elindeki yasal yetkiyi de suiistimal ettiği bir keyfi yönetim birbirlerini tamamlayabilir. Ernst Fraenkel’in İkili Devlet olarak tanımladığı (İkili Devlet, İletişim Yayınları, 2020), Almanya’da Nasyonal-Sosyalist Parti’nin iktidara gelmesini takiben yürürlüğe giren durum bunun anlamlı bir örneğidir.

Şahsileşmiş tahakkümcü iktidarların genellikle baskın özelliği devlet organlarının bütününe az veya çok sinen bu keyfiliktir. Bunun hukuk alanındaki tezahürleri, yargının kararlarında keyfiliğin ön plana çıkmasıdır. Yargıda, özellikle ceza yargısında alınan kararların keyfileşmesi, iktidara boyun eğmeyen toplum kesimlerinin karşısında en çaresiz kaldıkları keyfi iktidar uygulamasıdır. Muhalif partilerin, basının, derneklerin susturulmasına karşı demokratik ilkelere sadık kalan alternatif mücadele yolları ve alanları kısıtlı da olsa bulunabilir ama yargının keyfiliğine karşı mücadelede demokratik muhalefetin elinde teşhir etme dışında alternatif mücadele alanı yoktur. Bu nedenle yargının keyfi yönetimin doğrudan uzantısı haline gelmesi, istibdadın mutlaklaşmasıdır.

Türkiye, dolayısıyla aynı zamanda Erdoğanizm, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi tarafından Osman Kavala davasında Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 18. maddesini de ihlal ettiği için mahkum edildi. Bu maddeden Türkiye’nin AİHM tarafından mahkum edilmesi bir ilktir ve aynı maddeden ikinci mahkumiyet muhtemelen Demirtaş davasında yakında açıklanacak. Mahkumiyet kararında, haksız tutuklama yanında, siyasal amaçla müştekiye dava açıldığı vurgulanırken (18. madde ihlali) cumhurbaşkanın doğrudan ve alenen yargı kararına müdahale etmesine, örnekler vererek işaret ediliyor. AİHM’in Türkiye aleyhine verdiği bu karar yürürlükte olanın bir istibdat rejimi olduğunu tescil ediyor. AİHM kararına rağmen Osman Kavala’nın tutukluluğunun, bunu gerekçelendirecek somut delillere sahip olmadan yeni suçlamalar icat ederek devam ettirilmesi de otokrasi rejiminde yargının nasıl otokratın şahsi kin ve öfkesinin maşası haline geldiğini gösteriyor. Bu konuda verilebilecek, sayısı hızla artan yüzlerce örnek var.  

Keyfilik rejimi aynı zamanda bir patika bağımlılığı yaratır. Keyfi rejimin muktediri, elindeki toplumsal rıza yaratma olanaklarının daralması nispetinde, yargı yoluyla kurduğu tahakkümün dozunu arttırmaya, güvenlik devleti kisvesi altında iktidarının güvenliğini öne çıkarmaya mahkumdur. Bu bir bakıma, böyle bir muktedirin kendi eliyle girdiği ama artık onun esiri olduğu, geri dönüşü veya yön değiştirmesi mümkün olmayan bir patika bağımlılığı demektir. Keyfi yönetim, gücünün sınırlanmamasıyla birlikte giden hesap vermeme uygulamasının, iktidarı kaybederse kendisine çok ağır bir hesap verme zorunluluğu olarak döneceğini bilir ve bu nedenle geri dönüşü olmayan bir yolda ilerlemeye kendi kendini mahkum eder.

Batı dillerinde “ileriye doğru kaçış” olarak tanımlanan, Haldun Bayrı’nın Türkçeye “el arttırarak kaçma” olarak çevirmeyi önerdiği davranış biçimidir bu. Karşılaştığı sorunları çözmek yerine daha büyük sorunlar yaratarak onlarla baş etmeye çalışan, sorunlu bir gidişatın gelecekteki olumsuz sonuçlarını dikkate almadan, hatta bu konuda el arttırarak yola devam etmeyi ifade eder.  Bunu en anlamlı olarak karşımıza çıktığı iki alandan biri ekonomidir. Hem açık piyasa ekonomisi içinde kalma, hem de kapalı ekonomiye özgü iktisat politikası araçlarına sarılma, doğruluğu kendinden menkul iktisadi analizlere bel bağlama ve finansman ihtiyacı olarak uluslararası sermayeye yapısal olarak büyük ihtiyacı varken onun gelmesini caydırıcı tasarruflardan geri kalmamak böyle bir el arttırarak kaçıştır. Bu davranışın açık biçimde görüldüğü ikinci alan, dış politikadaki gelişmelerdir.   

Bu değerlendirmeler ışığında ele alınca, Erdoğanizm keyfi yönetim özelliklerinin hemen hepsine sahip olan bir istibdat rejimidir. Hukuksuzluk ve keyfi cezalandırma bu yönetim tarzının başat niteliklerinden biridir. Bir diğeri, neopatrimonyal rejimlerde en çok görülen, şahsileşmiş iktidarın etrafında oluşan kayırmacılık şebekesi, kamu mülkiyeti ile özel mülkiyet arasındaki kesin sınırın kaybolduğu gri bir mülkiyet alanının ortaya çıkmasıdır. Bu anlayış, yandaş vakıf ve kuruluşlara yapılan kamu mülkü tahsisleriyle, kamu ihaleleriyle, kamu istihdam politikasıyla yukardan aşağıya doğru bütün kamu yönetimi katmanlarına bulaşır.

Neoklasik iktisat literatüründe “damlama etkisi” (trickle down effect) olarak tanımlanan, zenginleri kayırarak oradan yoksullara refahın damlalar halinde düşmesinin sağlanacağı iddiası, gerçek hayatta karşılığı olmayan bu varsayım, keyfilik yönetiminde var gücüyle çalışır. Keyfi yönetim sadece bir kişinin şahsına indirgenmeyen, yönetimi baştan ayağa kavrayan, toplumsal davranışlara bulaşan bir “bütünsel toplumsal olgu”dur.

                                      ***

Erdoğanizm, bir yüzyıl önceki otantik örneklerle arasında önemli farklar olan bir 21. yüzyıl faşizmi, bir neofaşizm midir? Bu iddiayı destekleyecek birçok öğeyi Erdoğanizm barındırıyor. Artık ana payandasını oluşturan etnik milliyetçilikle, elit nefretiyle, kurumların içini boşaltmasıyla, liyakat yerine mutlak tabiiyeti öne çıkarmasıyla, dini siyasal keyfiliğe bir anlam verme mekanizması olarak aktif biçimde kullanmasıyla, kültürü son derece dar ve katı bir kimlik politikasına indirgemesiyle, 20. yüzyıl faşizmlerinin bazı özelliklerini sergiliyor. Erdoğanizmde de, katı ve kutsallaştırılmış bir iktidar söylemi ve bunu tamamlayan giderek ağırlaşan biçimde her türlü eleştiriyi susturma gailesi, büyük bir bilgisizliğin, laçkalığın, “ben yaptım oldu” anlayışının üzerini örtmeye yarıyor. Yerliliği ve milliliği yüceltmenin en önemli işlevlerinden biri bu değil midir?

Mussolini yönetiminde öz faşizmin bir özelliği tutkulu ve bir o kadar uçuk ve denetimden azade kavramların eşliğinde, keyfiliğin günlük yaşamın her alanında terör estirmesiydi. Bugün Erdoğanizmin tahakkümü altında yaşamın her alanında sistemli bir terör estiğini söylemek mümkün değil belki ama kendisine düşman olarak gördüğü herkesin ve her eylemin üzerine orantısız bir devlet şiddetini salabiliyor. En sudan sebeplerle bile bu şiddetin her an rastlantısal biçimde boşalabileceği bilgisinin beslediği bir büyük tedirginlik ortama hâkim.

Bunun yanında Erdoğanizm, 21. yüzyılın diğer çok partili otokratik yönetimleri gibi, iktidar meşruiyetini muhaliflerinin de katıldığı seçimlerle tazeleme yükümlülüğünden kurtulmuş değil. Seçimi kaybetme ihtimalinin güçlü bir ihtimal olmasa da, bir ihtimal olarak ortada durduğu bir huzursuzluğu sürekli taşıyor.       

Kaybettiği bir seçimin sonucunu tanıyıp tanımamak arasında gidip gelen, tanımama arzusu kendi seçmen kitlesinde yeterli bir rızaya karşılık gelmediği için –şimdilik?– bundan geri adım atan ama olağanüstü hal rejimini olağanlaştırarak kaybettiğini telafi etmeye çalışan Erdoğanizm, dış politikada da benzer bir “el arttırarak kaçma” stratejisini sürdürüyor. II. Dünya Savaşı sonrası kurulan uluslararası ilişkiler düzeninin çatırdadığı bir ortamda yakaladığı boşluk alanlarına kompulsif biçimde yönelerek, ulusalcı/milliyetçi refleksleri sürekli tetikleyerek, ülke içinde iktidarının maruz kaldığı göreli erozyonu telafi etmeye çalışıyor.

Seçimleri yürürlükten kaldırmayan ve toplumsal desteği seçmen topluluğunun ancak yarısına ulaşan bu tür 21. yüzyıl keyfi yönetimlerinin demokratik yollarla iktidarlarına son verilmesinin mümkün olup olmadığı daha belli değil. Elimizde böyle bir ihtimali doğrulayan birkaç Güney-doğu Asya örneği (Tayvan, Güney Kore) var. Ağırlıklı gidişat, Macaristan, Venezuela, Brezilya, Filipinler ve elbette Türkiye örneklerinde olduğu gibi, bunun aksi yönde. Buna rağmen Türkiye’deki bir özelliği yabana atmamak gerekiyor. Toplumun çoğunluğunun depolitize olduğu, siyasal alandan iyi veya kötü herhangi bir beklentisinin kalmadığı ülkelerden farklı olarak, Türkiye’de siyasal mücadele iktidar yanlılarının ve karşıtlarının seçimleri mutlak varlık ve yokluk algısı içinde, bir tür simgesel iç savaş halinde yaşıyor olmalarıdır. Bu ortak algı, keyfi yönetim istibdadına demokratik yollarla son verilmesinin zor ama mümkün bir yakın olanak olarak canlı kalmasını sağlıyor. Türkiye’de seçimlere katılımın dünya örneklerine kıyasla istisnai yüksekliği bu nedenledir. Dolayısıyla iktidarın seçim yoluyla değişiminin bir koşulu halen var Türkiye’de. İkinci koşul ise, Erdoğanizme karşı olmaktan öteye giderek, demokratik bir Türkiye Cumhuriyetinin tesisi konusunda yan yana gelmekte yatıyor. Bugün bu ikinci koşulun oluştuğunu söylemek maalesef mümkün değil. Türkiye toplumunun yakın tarihindeki çalkantıların canlı kalan izleri, kimlik yapısı, bastırılmış suçluluk kompleksleri ve bunun tetiklediği inkârcılığı, korkuları ve onlardan beslenen öfkesi, coğrafi çevresi, hüsran ve özlemleri, büyük çoğunluğun bilincine kazınmış milliyetçi refleksler ve en önemlisi toplumsal anlamda toplum olamama hali, bu yan yana gelişin karşısında, Erdoğanizm kadar, hatta ondan da daha büyük bir engel oluşturuyor. Demokratik bir Türkiye hedefi açısından bu engelin aşılması çabasından daha değerli bir çaba yoktur.       

Facebook Yorumları

reklam
12.10.2020
İktisat Biliminin Kadük Yasaları ve Batıl İtikatları (II)
2.10.2020
İktisat Biliminin Kadük Yasaları ve Batıl İtikatları (I)
7.07.2020
Erdoğanizm: El Arttıran Keyfilik Yönetimi
31.03.2020
Coronavirüs Bazı Ezberleri Bozarken...
4.02.2020
Komplo Anlatısının Dayanılmaz Hafifliği
12.12.2019
Yerli ve Milli Nomenklatura
28.11.2019
Bolivya’da Özeleştiri Zamanı: “Evo Olmazsa Her Şeyin Çökeceğine İnanıyorduk!”
1.11.2019
“Yeter Artık!” İsyanları
27.09.2019
Kadınkırım
16.07.2019
Çin Devletinin
4.07.2019
Tökezledi Ama Halen Ayakta…
15.07.2019
Çin Devletinin "Doğru Haber"i
3.07.2019
Tökezledi Ama Halen Ayakta…
9.06.2019
Diktatörlerin Servetleri
28.05.2019
Atın Üsküdar’ı Geçmemesi İçin
10.4.2019
Erdoğanizm Rubicon’u Geçiyor mu?
28.3.2019
31 Mart’ta Oy Vermemenin Anlamı
6.2.2019
“Saldırgan Kimlikler” ve Çoğunlukçu Müslüman-Türklük
13.12.2018
Seçimli Otokrasilerde Seçimler Tuzak mıdır?
22.11.2018
Milliyetçilik Yurtseverliğe İhanet midir?
7.11.2018
Popülizm Demek Yeterli mi?
30.10.2018
Büyük Gözaltında İlerlerken
24.10.2018
Doğru ve Yanlışın Önemsizleşmesi
13.10.2018
İsrail’de ulus-devlet temel yasası
10.9.2018
Cumhuriyet Gazetesinden Ayrılmama İlişkin Kısa Bilgi
5.9.2018
Hınç politikaları ve nihilizm
2.9.2018
Bir otokrat prototipi
30.8.2018
Trump'tan Önce Berlusconi Vardı
26.8.2018
Üzerine suç atmanın dayanılmaz hafifliği
22.8.2018
Trump ve yeni otoriterizm
15.8.2018
Büyük kriz gözüktü
12.8.2018
İş Allah’a kalınca....
8.8.2018
Anti-konformist gericilik ve yavaşlayan küreselleşme
5.8.2018
Yeni-patrimonyalizm üzerine
15.7.2018
Liberalizmden doğan otoriter kapitalizm
11.7.2018
Erdoğanizm Türkiyesi
8.7.2018
Post-komünist otoriter kapitalizm
4.7.2018
Otoriter kapitalizmin geleceği
2.7.2018
Erdoğanizm ve İki Türkiye
30.6.2018
Kindar nesil böyle yetiştirilir
27.6.2018
Durum budur…
24.6.2018
Yarın ve ötesi
22.6.2018
Bu Badireden Sükûnetle, Demokratik Yollarla Kurtulmak…
20.6.2018
Paçalardan akan ne?
17.6.2018
Kibrin otokrat hali
12.6.20183
Siyasette yalan ve yanlış
6.6.2018
Tayyip Erdoğan pişman mıdır?
3.6.2018
Gazeteci istihbaratçıyla işbirliği yapınca...
30.5.2018
Dindaş/ırktaş demokrasisi
27.5.2018
Cumhurbaşkanı koruması PÖH’e teslim
23.5.2018
Üfürükçü hoca analizleriyle ekonomiyi yönetmek
20.5.2018
HDP’nin alacağı oyun önemi
16.5.2018
AB Sayıştayı’ndan YİP uyarısı
13.5.2018
Enkaza işaret etmek yeterli değil
9.5.2018
Diktatörler seçimle gider mi?
6.5.2018
HDP kilit parti olabilir
1.5.2018
Seçim öncesi 1 Mayıs
25.4.2018
Uzatmalı iktidar Ermenistan’da beş gün sürdü
22.4.2018
Ahlak düşkünlüğü siyaseti ve huzur ihtiyacı
18.4.2018
Başkanlığı bir türlü bırakamayanlar
16.4.2018
Trump’ın kuyruğundaki Macron
15.4.2018
Fransa’da yeniden laiklik tartışması
11.4.2018
Satranççıya karşı tavlacı
8.4.2018
Seçimli tek adam olmanın bazı zorlukları
4.4.2018
Sessiz devrimden kültürel karşıdevrime
1.4.2018
Macron SDG’ye hangi vaatte bulundu?
28.3.2018
Irkçılığı besleyen yalan haberler
25.3.2018
Kürt halkının başına gelenler
24.3.2018
Rusya'da Boykot da Kaybetti
22.3.2018
Putin kazandı boykot kaybetti
19.3.2018
Düşük katılım oranı iktidarları yıpratmaz
14.3.2018
Yerli ve milli haset patlaması
11.3.2018
Muktedirler iktidarı kaybetmekten çok korkunca
7.3.2018
Faili meçhul suç şüphelisi!
25.2.2018
Seçim güvenliğini yitirmek
22.2.2018
“Devlet Benim”den “Ben Devletim”e!
21.2.2018
Hasetten beslenen kin
18.2.2018
Mısır’da El Sisi, Türkiye’de Erdoğan
13.2.2018
Eşitsizlikler dünyası
11.2.2018
‘Türk halkında savaşa karşı bir hissiyat vardır’!
4.2.2018
Seçimli otokrasiler
31.1.2018
İsrail gibi olmak?
27.1.2018
Savaş ve medeniyet kaybı
21.1.2018
Üç seçim türü karmaşası
17.1.2018
Tiranlık üzerine
14.1.2018
AYM kararı ve istibdat idaresi
11.1.2018
“Ah, Sersemler! Bir Bilseler…”
10.1.2018
Anlamak İstenmeyen durum berrak
7.1.2018
Diktatörlük el kitabı
24.12.2017
Demirtaş kararı ve düşman ceza hukuku
20.12.2017
Milliyetçi, muhafazakâr ve neoliberal Avrupa
18.12.2017
İstibdat rejimi manzarası
13.12.2017
Suriye’de kirli çamaşırlar ortaya çıkıyor
10.12.2017
AB Parlamentosu’nda Türkiye
5.12.2017
‘Tak şak’ davalarında yeni perde açıldı
2.12.2017
İktidar blokunun çimentosu ‘FETÖ’ silahı mı?
28.11.2017
İktidarın şüphelileri
26.11.2017
Çatışmaların Önlenmesi Ödülü Hrant Dink Vakfı’na
21.11.2017
2019’da nereden tam kopuş?
18.11.2017
Diktatörlük, demokrasi, gazetecilik
15.11.2017
Joseph Goebbels’in tavsiyeleri
12.11.2017
Silahlı terör örgütü üyeliği suçu
8.11.2017
Diktatör kime denir?
5.11.2017
Devlet terörü ve adli cinayet
31.10.2017
FETÖ suçlaması
29.10.2017
İktidarın ‘beka sorunu’
24.10.2017
Kürt’e ‘ağır yaptırım’ makbul mü?
21.10.2017
Bir demokrasi kültürü ‘kolaylaştırıcısı’
17.10.2017
Zengin dostu elit tahakkümü
15.10.2017
İşkenceye geniş tolerans zamanı
10.10.2017
‘Kokteyl terör’ terörü işbaşında
8.10.2017
Dinci milliyetçilik
3.10.2017
Yalanın egemenliği
1.10.2017
Türkiye’de ‘laiklik’ laik midir?
27.9.2017
Kürd referandumu, bir turnusol kâğıdı
19.9.2017
İki turlu seçime hazırlanmak
17.9.2017
Yerli ve milli kindarlık, faşizm
12.9.2017
Bütünüyle çökmüş bir dava
9.9.2017
Devlet terörü
6.9.2017
Portekiz’de sol ittifakın başarısı
3.9.2017
Reaksiyoner hınç
1.9.2017
Mevcut Rejim, İktidar veya Devlet Faşist midir?
30.8.2017
Otokrasi: Seçimli mi seçimsiz mi?
29.8.2017
Türkiye cumhurreisliği polis devleti
23.8.2017
İnsan hakları savunucuları hâlâ tutuklu
29.7.2017
Otokratlar bağımsız medya olabileceğine inanmazlar
26.7.2017
Rehin alınan Cumhuriyet çalışanları
23.7.2017
İktidarın rehin alma politikası
18.7.2017
Fransa’da OHAL’den ‘yumuşak despotizme’ geçiş mi?
15.7.2017
Endişeli bir AKP’li portresi
12.7.2017
Bu şiddet rejimi sürekli el yükseltmek zorundadır
8.7.2017
Şimdi yakın tehlike hak savunucuları mı?
4.7.2017
Adalet için açlık grevi
1.7.2017
Barışçı, etkili ve medeni bir yürüyüş
30.6.2017
Uzak Bir Diyardan Terör Gerekçeli İstibdat Manzarası
27.6.2017
Laik zımmi statüsü
24.6.2017
Sadece darbe yaparak anayasa ihlal edilmez
20.6.2017
En büyük parti sandığa gitmeyenler olunca?
17.6.2017
İstibdat idaresi ve Adalet Yürüyüşü
13.6.2017
Aşırı merkezin siyasette vakum etkisi
11.6.2017
Theresa May’in ters tepen hesabı
7.6.2017
Suriye’de bitmeyen kimyasal silah kullanımı
3.6.2017
Tayyip Erdoğan’ın kültür savaşı
31.5.2017
Hem suçlu hem güçlü
27.5.2017
Donald Trump azledilecek mi?
23.5.2017
Parti-devlet başkanını eleştirmek?
21.5.2017
Sivil itaatsizlik hem hak hem görevdir
17.5.2017
Basın ve ifade özgürlüğünde ileri aşama
13.5.2017
Çoğunlukçu tahakküm üzerine
10.5.2017
Fransa’da aşırı merkez zamanı
7.5.2017
‘Ben devletim!’: Bürlesk ve despotik otoriterizm
3.5.2017
Milli Reis dönemi başlarken
26.4.2017
Fransa’da Neoliberal İlericilik Kazanacak mı?
25.4.2017
Sağın ve solun kaybettiği bir seçim
22.4.2017
16 Nisan çöküşün miladı mı?
19.4.2017
Atı alan Üsküdar’dan öteye geçebilecek mi?
16.4.2017
Dayatılan badireye hayır!
11.4.2017
Tek Adam ve Tek Parti güzellemesinde saflar değişti
9.4.2017
‘Hayır’ herkesin geleceğinin güvencesidir
4.4.2017
Gerçeklik çatışması
1.4.2017
Hayır diyenler terörist değilse, zimmî!
29.3.2017
Günümüzde otokrasi üzerine
26.3.2017
Hapse atmasa da toplumdan tecrit ediyor!
21.3.2017
Demokrasi sonrası mahşerin üç atlısı
19.3.2017
AKP ve MHP seçmeninde kararsızlık
14.3.2017
‘Haydut devlet’ nasıl olunur?
12.3.2017
Sosyal-demokrasi ve liberal-milli küreselleşme
7.3.2017
Hollanda’dan ‘sınırları kapatalım’ çağrısı
5.3.2017
16 Nisan’da post-demokrasi oylanacak
1.3.2017
Siyasal travmayı hayır diyerek yenmek
22.2.2017
‘İktidarı bozan kaybetme korkusudur’
19.2.2017
Kolonizasyon insanlığa karşı suçtu!
15.2.2017
Taraflı ‘tarafsızlık’
12.2.2017
Eskiden vatan hainiydi, şimdi terörist oldu!
8.2.2017
‘Ermeni soykırımı’nı inkâr, suç olabilir mi?
6.2.2017
Fransa’da Solu Bölen Kavram: Laiklik
5.2.2017
Tek adam sistemi ve ikircikli AKP’liler
1.2.2017
Yumuşak uzlaşmanın sonu
29.1.2017
Yargısız infaz politikası
25.1.2017
Tarihi tecrübelere dayanarak ‘Hayır’
22.1.2017
Gerçek özgürlük nereden geçer?
19.1.2017
Başkancı muhafazakârmilliyetçi tahakküm
15.1.2017
Ahlaki çöküşün girdabında
11.1.2017
En kötü zaman
9.1.2017
Kesintisiz OHAL ya da Cumhurun Başkanlığı Rejimi
7.1.2017
Paris’te üç Kürt kadın öldürülmüştü...
28.12.2016
İktidardan gitmemek için mi?
25.12.2016
Halep kurtuldu mu, düştü mü?
20.12.2016
Anayasal diktatörlük
19.12.2016
Faşizmin sıradan yüzleri
14.12.2016
İntikam söylemi teröre yarar
11.12.2016
Üç milyar Avro’ya ne oldu?
7.12.2016
Post-gerçekle, nereye kadar?
4.12.2016
Kıbrıs’ta son tango?
2.12.2016
Portekiz’de Sol Koalisyonun Birinci Yılı
30.11.2016
2023 hedeflerinin başına gelenler
27.11.2016
‘Ortaklığı baştan bozamayız!’
23.11.2016
Rahat hareket etmenin bedeli
21.11.2016
Bir Yeni Türkiye İdeali Olarak Belarus
16.11.2016
Milliyetçimukaddesatçı iktidarın kökenleri
13.11.2016
Michael Moore’un öngörüsü ve önerileri
9.11.2016
Yeni Türkiye mamulü bir yaratık
6.11.2016
İslamcımilliyetçi blok işbaşında
2.11.2016
Gidişat hızlanıyor!
30.10.2016
Tarih tekerrür mü edecek?
26.10.2016
Diktatörlüğün turnusol kâğıdı
23.10.2016
Plebisite dayanan diktatörlükler
19.10.2016
Plebisiter diktatörlük ya da yerli faşizm
12.10.2016
Fransa’da OHAL tuzağı, Türkiye’de OHAL lütfu
9.10.2016
Keyfi yönetime karşı direniş hakkı
5.10.2016
İrredantizm üzerine
2.10.2016
Milliyetçi-İslamcı irredantizm ve örfi hukuk
28.9.2016
Güçlünün devleti güçlünün hukukudur
25.9.2016
Nihat Tuna’nın ardından
21.9.2016
Donald Trump seçimleri kazanabilir
18.9.2016
FETÖ/PDY iddianamesinin kör açısı
14.9.2016
Keyfi yönetim ve Zübük
8.9.2016
‘Bindik bir alamete...’
4.9.2016
Allah’ın lütfu, şok politikası
2.9.2016
Burkini Karşısında Kimlikçi Laikçilik
31.8.2016
Bir hınç ve şiddet tarihi
28.8.2016
Üst akıl muamması!
24.8.2016
IŞİD’i perdelemenin siyasal sorumluluğu
21.8.2016
Dünden bugüne cadı avı
17.8.2016
Terörden başka örgütlü suç olamaz mı?
15.8.2016
Yurtdışında darbeyle ilgili şüphelerin nedenleri
31.7.2016
Düşman ceza hukuku görev başında
27.7.2016
Darbeyle ilgili organize belirsizlik
19.7.2016
İç savaş, darbe ve otokrasi üçgeninden çıkmak
13.7.2016
Mülteci mümkün değil, vatandaşlık verelim!
10.7.2016
Sünni muhafazakâr kuşatma ve otoriter şiddet
8.7.2016
Panama Belgeleri: Yokmuş Gibi Yapma Zamanı!
6.7.2016
Total devlet ve önder
3.7.2016
İktidarın katliamlarla ilgili sorumluluğu
28.6.2016
Güvensizleşen AB’de insani güvenlik ihtiyacı
26.6.2016
AB’de genişleme değil, daralma zamanı!
22.6.2016
Tarihi rövanş hırsı ve muhafazakâr restorasyon
18.6.2016
Fransa’da ‘sol’ sola karşı
15.6.2016
Terörle iktidara üstü kapalı destek
11.6.2016
Hama’nın inleyen su çarkları
8.6.2016
Sağcı otoriter popülizmler ve İslamcı faşizm
5.6.2016
Holokost’un faillerinin çocukları konuştu
1.6.2016
Faşizm, diktatörlük ve geçiş dönemi
30.5.2016
Her şey açık ve net!
25.5.2016
Susun, Kılıçdaroğlu’nun bir bildiği var!
17.5.2016
Otoriterizm ötesine gidiş
14.5.2016
Davutoğlu geldiği usulle gönderildi
6.5.2016
Yerli ve milli destan yazımı
4.5.2016
Özgürlükçü laiklik
29.4.2016
Otoriter demokrasi uyumlu AB’ye doğru
27.4.2016
Yalan, inkâr ve aldatma rejimi
22.4.2016
CHP yönetimine ne göründü?
20.4.2016
Bektaşi’nin gözüyle İnsan Hakları Raporu
8.4.2016
Her şüpheli cezaevini tadacaktır!
6.4.2016
Uluslararası finansın kirli çamaşırları ortaya saçıldı
31.3.2016
Hâkimiyet kayıtsız ve şartsız liderdedir!
30.3.2016
‘Can isimli şahıs’ hep olağan şüpheli
26.3.2016
Görüşülmesi reddedilen barış ve demokrasi
23.3.2016
Demokratur
18.3.2016
Siyaseten terör suçu ve totalitarizm
16.3.2016
Kaostan hayır bekleyenler
11.3.2016
İnsanlığa karşı suç
8.3.2016
Otoriter rejimden daha ileri!
4.3.2016
İşkenceye müsamaha zamanı mı?
1.3.2016
Rastlantısal hukuk devleti bile ona lüks geliyor
29.2.2016
“Meclisten Atmak Yetmez, Ülkeden Kovulmalılar!”
23.2.2016
Bitmeyecek şiddetin ufkundayız...
18.2.2016
Güvenlik Konseyi’nde Türkiye kazandı mı?
16.2.2016
Artık hercümercin pivotuyuz
9.2.2016
Aşındırma siyaseti ve Bonapartist darbe
8.2.2016
1924 Anayasası TTBS mi?
4.2.2016
AB’nin yerine getiremeyeceği vaatleri
2.2.2016
Demokrasi açısından ilkesel beş tespit
27.1.2016
Yüzyılda bir olan durgunluk dönemi
22.1.2016
İslami parlamenter monarşi manzaraları
20.1.2016
Cumhurbaşkanı’nın sorunlu sorumsuzluğu
15.1.2016
Hangi halk ve hangi yönetim biçimi?
12.1.2016
Devlet şiddeti ve siyasal şiddet döngüsü
7.1.2016
Meydan okuma siyaseti
6.1.2016
Teşkilatı Mahsusa ruh hali
4.1.2016
Ümmetin Sesi ve Usta Kalemi
29.12.2015
Siyasal alana dönüş çabası önemsenmelidir
24.12.2015
Tarihin tekerrürü kader midir?
22.12.2015
‘Faydalı hukuksuzluk’ bezirgânları
18.12.2015
‘Özyönetim devrimi’: Demokratik siyasetle mi, silahla mı?
15.12.2015
Fransa uçurumun kenarında durdu
10.12.2015
Portekiz’de sol ittifak hükümeti
8.12.2015
Fransa’da aşırı sağ normalleşirken
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive