Serdar KAYA

Serbestiyet.com



Bookmark and Share

Peygamberlere imanın zihinsel temelleri (1)


24.02.2013 - Bu Yazı 3034 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Dünyada bugün itibariyle (takriben) 2,2 milyar Hıristiyan, 1,5 milyar Müslüman, 1 milyar Hinduve 500 milyon Budist yaşıyor. Bu dört inancı taşıyanlar, dünya nüfusunun takriben dörtte üçüne karşılık geliyor. Diğer bütün dinlerin mensupları, geriye kalan dörtte birlik kısmın (yine takriben) yarısına sığıyor. Dörtte birlik kısmın diğer yarısında ise, ateistleragnostiklerdeistler ve bir yaratıcıya inansalar da herhangi bir dine bağlı olmayan teistler var.

Bu tablo, zaman içinde değişmiyor değil. Ancak değişimler, büyük ölçüde, nüfus artış ve azalışlarının bir sonucu. Din değiştirmeler ise, çok küçük bir yüzdeye karşılık geliyor. Bir başka deyişle, insanların ezici çoğunluğu, etkileşimin fazla olduğu yerlerde bile, ailelerinin dinini benimseme ve ölene dek bu dine bağlı kalma eğiliminde. Dahası, insanlar, zaman içinde dindarlık seviyeleri azalsa ve hatta dinî inançlarını kaybetseler dahi, yeniden dindarlaşmaları durumunda bunu kendi dinlerine dönerek yapıyorlar.

Bütün bunlar aslında çok şaşırtıcı değil. Zira, insan zihni çok küçük yaşlarda şekilleniyor. Bir çocuk ailesinin konuştuğu lisanı öğrendiği ve farkında dahi olmadan bu lisanla düşündüğü gibi, bu dünyaya ve sonrasına dair mefhumlarını da yine ailesinden ediniyor ve din dendiğinde aklına öncelikle kendi zihnindeki teoloji ve bu teolojiye dair imgeler geliyor.

Örnek olarak, Ahmedî bir ailede doğan ve Mirza Gulâm Ahmed’e, eserlerine ve hayatına dair olağanüstülüklerin bahsiyle büyüyen bir insanın durumunu düşünelim. Bu kişiyi çevreleyen kültür, (1) zihnindeki ilgili noktalara sızarak Mirza Gulâm Ahmed’e dair saygıdeğer bir imge inşa eder, (2) ona duyulan sevgi etrafında oluşmuş bir sosyal ilişkiler ağı içinde güçlü bir aidiyet hissi oluşturur; daha geniş manada da, dünyanın farklı yerlerindeki Ahmedîler ile arasında bir kardeşlik bağı ortaya çıkarır, (3) kişiye varlığı nasıl anlamlandırması gerektiğini öğretir; bunu yaparken, diğer düşünce ve inançları kendisini merkeze alarak konumlandırır ve onların “hataları”nın altını çizer, (4) kişiye bir dizi değer yargısı telkin ederek, erdemli bir hayatın nasıl yaşanması gerektiğini öğretir; ve bunun doğal bir sonucu olarak, (5) hayatlarını aynı şekilde sürdürmeyen insanlara dair olumsuz imgeler oluşturur.

Dünyanın farklı yerlerindeki büyük ve küçük çaplı bütün dinî gruplarda (ve hatta kimi seküler kültlerde) benzeri özelliklere rastlamak zor değildir. Hatta, tam da bu benzerlik nedeniyle, inanç sahipleri (bir parça açık fikirli olmak şartıyla) birbirlerinin sevgilerini, korkularını, ritüellerini ve bir cemaatin içinde bulunmanın kişi için ifade ettiği anlamları çok daha kolayca anlayabilirler. Yine de, inanç sahiplerinin, din değiştirmeleri kolay olmaz. Örneğin, ana akım içindeki bir Müslüman, kolay kolay Ahmedî olamaz. Ya da, dünyanın ancak İsa’nın ikinci gelişine dek varolacağı düşüncesiyle büyüyen ve algılarını baştan bir kez o şekilde oluşturmuş bulunan bir Hıristiyan, (otantik olan ya da olmayan) bu teolojisini yıkan ve farklı bir şekilde yeniden inşa eden İslam’ı kolay kolay benimseyemez. Çünkü, zihinlerdeki kalıplar çok küçük yaşta oluşur, kemikleşir ve sonrasında kolay kolay esnemezler.


Bir soru

Gerek Hıristiyan gerekse Müslüman âlimlere eskiden beri sıklıkla sorulan sorulardan biri de, başka inançları benimseyen insanların ölüm sonrasındaki durumlarının ne olacağıdır. Bu soruya eskiden beri farklı cevaplar verilmiş olsa da, iki büyük İbrahimî dinin bu konudaki geleneksel yaklaşımı hep aynı gibidir: Başka inançların mensupları için kurtuluş yoktur.

Bu cevap, araştırma yükümlülüğünün kişiye ait olması, kendisine doğru şekilde tebliğde bulunulmamış olan insanların bilemeyecekleri şeylerden ötürü yargılanmayacakları, cennetin ve cehennemin seviyelerden ibaret olması gibi bir dizi argümanla gerekçelendirilmeye ve hafifletilmeye çalışılmış olsa da, hüküm açıktır.

Ne var ki, hayata baktığımızda, insanların, yapıları gereği, henüz yetişkin dahi olmadan bu konuda zihinsel kapasitelerinin (ve hatta hür iradelerinin) önemli ölçüde sınırlandığını görüyoruz. Durum bu iken, “Ama biz babalarımızı böyle yaparlarken gördük” (Şuara 74) itirazının haklılık payı yok mu?



taraf@serdarkaya.com

twitter.com/derinsular

Facebook Yorumları

reklam
24.03.2020
İslam, Bilim, Virüs, Kumaş
9.06.2019
Resmin Yunus Emre'siydi, İbrahim Balaban
17.6.2018
AFFET BİZİ YAVRUM
06.04.2015
Biz Bir Toplum Değiliz
23.03.2015
Charlie Hebdo Katliamı (5): 2005 karikatür krizi
16.03.2015
Charlie Hebdo Katliamı (4): Hasan, Türkiye ve Kemal
20.01.2015
Charlie Hebdo Katliamı (2): İslam ve Batı
15.01.2015
Charlie Hebdo Katliamı (1): Avrofobi
17.11.2014
Amerika’yı kim keşfetti?
01.10.2014
Türk gibi düşün: Merak değil nefret et
12.08.2014
2014 Cumhurbaşkanlığı Seçimi’ne dair notlar
04.08.2014
Peki Türkiye kimlerin İsrail’i?
15.07.2014
Berlin notları (4): Almanya’daki Türkler
11.07.2014
Berlin notları (3): Naziler
06.07.2014
Berlin notları (2): Doğu Almanya’da hayat
02.07.2014
Berlin notları (1): Berlin Duvarı
13.06.2014
Sonuç
10.06.2014
Haccac’ın Kâbe’ye bugünkü şeklini vermesi
05.06.2014
Emevilerin zaferi (Mekke’nin İkinci Fethi)
01.06.2014
Kubbetü’s-Sahra
27.05.2014
Abdülmelik’in Irak’ı Fethi
24.05.2014
Hariciler
20.05.2014
Muhtar’ın sonu
16.05.2014
Madencileri kim öldürdü?
12.05.2014
Kerbela’nın intikamının alınması
08.05.2014
Tevvabin hareketi
04.05.2014
Mervan dönemi (684-685)
29.04.2014
Bu bir Kureyş hikâyesi
24.04.2014
23 Nisan, 24 Nisan
22.04.2014
Yezid dönemi (680-683)
06.04.2014
Kerbela
05.03.2014
Fitne ve insan
25.02.2014
Dün Cemel, bugün Cemaat
09.02.2014
Müslümanlar arasındaki ihtilafların derinleşmesi
29.01.2014
Bir Asr-ı Saadet gerçekten yaşandı mı?
14.01.2014
Cadılar Bayramı ve İslami kesim
31.12.2013
Hıristiyanların bayramları, yılbaşı ve Peder Noel
23.12.2013
AKP-Cemaat çatışmasını aslında konuşamıyoruz
18.12.2013
Bir devlet, bir parti, bir cemaat (2): Bir devrin sonu
09.12.2013
Bir Devlet, Bir Parti, Bir Cemaat (1): Bir Devlet
02.12.2013
“Mantıklı” bir eğitim
25.11.2013
Üniversite sınavları ve dershaneler
18.11.2013
Bir Anıtkabir Masalı (2): Ejderha’nın Varlığına İman
13.11.2013
Bir Anıtkabir Masalı (Neticeyi Doğrulama)
06.05.2013
Taraf’a veda
28.04.2013
Soykırıma giden yol (2)
21.04.2013
Soykırıma giden yol (1)
14.04.2013
Kader ve özgür irade
31.03.2013
İnanç nedir
24.03.2013
Said Nursi ve milliyetçilik
17.03.2013
İbrahim’in dini
10.03.2013
İnanç ve korku
03.03.2013
Peygamberlere imanın zihinsel temelleri (2)
24.02.2013
Peygamberlere imanın zihinsel temelleri (1)
17.02.2013
Müslüman bir peygamberin portresi
10.02.2013
Hz. Muhammed’den sonraki elçiler (2)
03.02.2013
Hz. Muhammed’den sonraki elçiler
27.01.2013
Toktamış Ateş ve çelişkileri(miz)
20.01.2013
Freedom House raporu (ve irrasyonel tepkiler)
06.01.2013
Arnavut + Gürcü = Türk
30.12.2012
Türklük, Kürtlük, seyyidlik
23.12.2012
Soykırımla karşılaşma: Türkiye örneği
16.12.2012
Soykırımla karşılaşma: Kanada örneği
09.12.2012
Muhteşem Yüzyıl
02.12.2012
Korku Cumhuriyeti’nin ilk ayak sesleri
25.11.2012
Ali Kemal Bey ve ahlak yoksunu siyasi kültürümüz
18.11.2012
Ali Kemal Bey’in sözde suçları
11.11.2012
Milli Mücadele döneminde Ali Kemal Bey
04.11.2012
Ali Kemal Bey’in sonu
28.10.2012
Taraf ve sertlik
21.10.2012
Türkiye’de bir toplum yok
14.10.2012
Nefret söylemi (ve toplum olmak)
07.10.2012
Budizm barış dinidir, Budist katliam yapmaz
30.09.2012
Kelle Kulesi
23.09.2012
Türkiye Cumhuriyeti’’ni Türk PKK’’sı kurdu
16.09.2012
PKK’yı anlamak
09.09.2012
Kürtler, Filistinliler ve Uygurlar
02.09.2012
PKK’nın haklı davası (ve taştan kalbi)
26.08.2012
Musul’u alan Afyon’u da alamaz mıydı
19.08.2012
Ramazan 2012
12.08.2012
Kötü İngilizler, iyi Türkler
05.08.2012
Sevr haritası
29.07.2012
Sevr’i anlamak
22.07.2012
Sevr paranoyası
08.07.2012
İngilizler geldikleri
01.07.2012
Yurtta Sulh Cihanda Misilleme
24.06.2012
Kurtuluş Savaşı (Hasta Adam’dan hasta millete)
17.06.2012
Kurtuluş Savaşı masalı ve kahramanı
10.06.2012
Başörtülü kıza mektup
03.06.2012
Doğum öncesi ve doğum sonrası kürtaj
27.05.2012
Kurtuluş Savaşı efsaneleri
20.05.2012
Taraf ve Türk solu
13.05.2012
Türk solunun bilgi kavramına yabancılığı
06.05.2012
Dünya basınında soykırım (2)
29.04.2012
Dünya basınında soykırım
15.04.2012
Türkiye’nin Nazileri
08.04.2012
Meclis zabıtlarında soykırım izleri
01.04.2012
Türk’ün kapitalizm ile deşarjı
25.03.2012
Bir günah keçisi olarak kapitalizm
18.03.2012
İşçileri kapitalizm mi öldürüyor
11.03.2012
Kışkır(t)mak
04.03.2012
Radikal İslamcılar ve sıradan vatandaşlar
26.02.2012
Biz Türk değildik, sonradan olduk
19.02.2012
Milliyetçilik Türkiye’nin batısını da böler
12.02.2012
Milliyetçilik ve toprak parçası
05.02.2012
Ayrılmanın da bir adabı var (2)
29.01.2012
Ayrılmanın da bir adabı var
22.01.2012
Quebec ve Kürdistan
15.01.2012
Kürtlerin kendi kaderlerini tayini
08.01.2012
Kendi kaderini tayin hakkı
01.01.2012
Öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının tepkileri
25.12.2011
Eğitim, devlet, rekabet
18.12.2011
Atama bekleyen öğretmenler de insan
11.12.2011
Bazen de öğrenciler öğretmenlere not vermeli
04.12.2011
Bir otosoykırım olarak eğitim
27.11.2011
otaliter rejimler, ataerkil gelenek ve öğretmenlik
20.11.2011
Öğretmenler Günü’nde neyi kutluyoruz
13.11.2011
Terörist gerilla
06.11.2011
Tanrı, Atatürk ve insan beyni
30.10.2011
Türkiye ve ırkçılık
23.10.2011
Makedonyalı ‘Soydaş’lar, Kürt ‘Kardeş’ler
16.10.2011
ABD’nin laiklik serüveni
09.10.2011
Fransa’nın laiklik serüveni
02.10.2011
Türkiye’nin laiklik faciası
25.09.2011
Liberalizmin zihinsel sınırları ve laiklik
18.09.2011
Siyaset Bilimi 106: Laiklik
11.09.2011
Ben Kürt olsaydım...
04.09.2011
Türkler, Kürtler ve Teksaslılar
28.08.2011
Federasyon ve bölünen Türkiye
21.08.2011
Siyaset Bilimi 105: Üniter Devlet
07.08.2011
‘Ağrı Dağı’nı verelim...’
31.07.2011
Kraliçe ve padişah
24.07.2011
‘Halkçıyım’ diyenden korkacaksın!
17.07.2011
Siyaset Bilimi 104: Cumhuriyet
10.07.2011
Siyaset Bilimi 103: Monarşi
03.07.2011
Siyaset Bilimi 102: Faşizm
26.06.2011
Siyaset Bilimi 101: Diktatörlük
12.06.2011
TSK yine darbe yapabilir mi
05.06.2011
AKP’ye oy verenler cahil midir
29.05.2011
‘Ben Soykırıma Soykırım Demem...
22.05.2011
Muhafazakarlık, Başörtüsü ve Kan Dolaşımı
15.05.2011
Muhafazakârlığın temelleri
08.05.2011
Soykırımla yüzleşmek
01.05.2011
Sözde değil özde soykırım
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive