Murat YETKİN



Bookmark and Share

Ekonomi ve siyasette dipten gelen dalga


23.01.2020 - Bu Yazı 131 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

 Metal işçilerinin 19 Ocak’ta Bursa’da yaptığı mitingten bir görüntü. KHAS araştırmasına göre toplum ekonomi kaynaklı olanları en önemli sorun olarak görüyor.

Türkiye’nin son yıllarda gördüğü en geniş katılımlı işçi mitingi 19 Ocak’ta otomotiv sanayiinin merkezi Bursa’da yapıldı. Türk-İş’e bağlı Türk Metal sendikası 130 bin işçiyi kapsayan toplu iş görüşmelerinde ekonomik zorluklara karşı durabilmek için resmî enflasyon oranı yüzde 8’in üzerinde zam istiyor. Elbette yalnızca bu mitingden yola çıkarak siyaseti de etkileyecek bir dip dalgadan söz etmek mümkün değil ama görmek isteyenler için başka alametler de belirdi. Kadir Has Üniversitesinin (KHAS) 16 Ocak’ta açıkladığı “Türkiye Eğilimleri – 2019” araştırması önemli veriler sunuyor.
Öncelikle “kutuplaşma azaldı” iddialarına karşı, ankete katılanların yarısının (%50,8) ülkede kutuplaşma olduğuna inandığını söylemesiyle başlayalım. Çalışmaya göre kutuplaşmanın ekseninde de değişiklik var. Kutuplaşma ekseni olarak laik-dindar zıtlığı hala ilk sırada ama bir önceki yıla göre yüzde 51,8’den, yüzde 43,5’e düşmüş. İkinci sıradaki sağ-sol kutuplaşması da yüzde 27,1’den yüzde 24’e azalmış. Buna karşın bir önceki yıl dördüncü sırada olan zengin-fakir çelişkisi, yüzde 13,7’den yüzde 20,5’e çıkarak üçüncü sıraya yerleşmiş.
Zaten en önemli sorun sorusuna ilk sırada verilen “terör” yanıtına rağmen onu izleyen hayat pahalılığı, işsizlik, enflasyon gibi yanıtları topladığınızda, ekonomi kökenli sorunlar yüzde 41,6 ile açık ara ilk sırada görünüyor. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan’ın AK Parti hükümetinin ekonomi politikasını başarılı bulanların oranı yüzde 31,4 iken başarısız bulanlar yüzde 34,1; bu durumda birinciliği yüzde 34,5 ile bu soruya net yanıt vermek istemeyenler alıyor.
Bu tablo, rakamların ayrıntılarına girerek siyasette değişen dengelere bakmamızı gerekli kılıyor.

MHP, AK Partiden daha Erdoğancı

Örneğin, AK Partililerin yüzde 33,8’i ekonomi politikalarını “başarılı” bulurken, MHP’lilerde bu oran yüzde 40,9 çıkmış; belirgin bir fark. Yani ankette hükümetin başarı ortalamasını yükselten MHP’liler olmuş. MHP’lilerin ekonomik durumunun bu dönem diğer vatandaşlardan, ya da AK Partililerden daha iyi seyrettiği yolunda bir çalışma mevcut değil; o halde bu durumu MHP lideri Devlet Bahçeli’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan’a verdiği siyasi ve ideolojik desteğe başlamak daha akla yakın görünüyor. Ve Bahçeli’nin MHP tabanındaki hakimiyetine… KHAS çalışmasının ekip başı Prof. Dr. Mustafa Aydın, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemini kast ederek “Başkanlık MHP’ye yaradı” diyor.
Bu durum yalnızca ekonomi politikasıyla sınırlı değil. Örneğin dış politikayı başarılı bulan MHP’lilerin oranı yüzde 45,4 iken, AK Partililerin oranı yüzde 43,4’de kalmış. Dış politikayı başarılı bulma ortalaması yüzde 28,5. Başarısız bulan yüzde 33,2 çıkmış; burada da birincilik yüzde 38,3 ile net yanıt vermeyenlerde; bu da dikkat edilmesi gereken bir durum.
Aynı tablo hükümetin terörle mücadele programında da görülüyor. AK Partililerin terörle mücadeleye desteği 2018’den 2019’a yüzde 70,7’den yüzde 52’ye düşerken, MHP’lilerin desteği yüzde 41,1’den, yüzde 43,2’ye yükselmiş. Dahası, en büyük sorun olarak ekonomi kökenli sorunları gösteren coğrafi bölgeler, terör saldırılarından en az etkilenen, ancak milliyetçi ideolojinin daha güçlü olduğu İç Anadolu ve Karadeniz bölgeleri olmuş. Neredeyse dış politika ve terörle mücadelede Erdoğan’ın AK Partililerden çok Bahçeli’nin MHP’lilerini memnun ettiğini söylemek mümkün görünüyor.

Bugün seçim olsa ama bir de…

KHAS çalışmasında, “Bugün seçim olsa hangi partiye oy verirsiniz?” sorusuna, yüzde 10,4 kararsızlar da dağıtıldığında verilen yanıt, yüzde 40,2 AK Parti, yüzde 33,0 CHP, yüzde 9,2 HDP, yüzde 8,3 MHP ve yüzde 8,1 İYİ Parti olmuş. (Çalışma yapılırken Ahmet Davutoğlu’nun Gelecek Partisinin henüz kurulmamış olduğunu söyleyelim.)
Yani Erdoğan-Bahçeli önderliğindeki “Cumhur İttifakı”nın toplamı, bu çalışmaya göre yüzde 48,5’te kalıyor ve Erdoğan’ın yeniden Cumhurbaşkanı seçilmesi için gerekli olan yüzde %50 artı 1 oy eşiğinin altında kalıyor. Öte yandan Kemal Kılıçdaroğlu ve meral Akşener önderliğindeki CHP-İYİ “Millet İttifakı” oylarının toplamı da yüzde 41,1’de kalıyor. Özetle her iki cephe de kendi adayını cumhurbaşkanı seçtirmek için başka partilerle, gruplarla ittifaklar arayıp bulmak zorunda.
Bu durumda, ittifaklar arası geçişgenlik ve yakınsama ile “ikinci parti” tercihlerine bakmak gerekiyor; yani seçmenin kendi partisi olmazsa hangi partiye oy vermeyi düşüneceğine.
AK Partililerin ikinci parti tercihi yüzde 56,4 ile MHP. MHP’lilerin ikinci parti tercihi ise AK Parti ama oran yüzde 44,6; arada yüzde 12’ye yakın fark var. Diğer deyişle, Bahçeli fikir değiştirdiği anda çözülmeye daha yakın duran bir ittifak ilişkisi var. Oysa CHP’lilerin ikinci tercihi yüzde 41,6 ile İYİ parti, İYİ Partililerinki de yüzde 44,6 ile CHP olmuş; yani ittifakı benimseme, yakınsama daha fazla görünüyor.

Bir yanda HDP, bir yanda MHP

Peki, hala üçüncü parti konumunda, ama Meclis’e girmek için gereken yüzde 10 barajının biraz da olsa altında görülen HDP’de durum ne? HDP’lilerin ikinci parti tercihi yüzde 59,8, neredeyse yüzde 60 oranıyla CHP görünüyor. HDP’lilerin en az tercih belirttikleri “ikinci parti” ise, MHP’nin dahi gerisinde AK Parti olmuş. Yani, Erdoğan, belki yasadışı PKK’nın hapisteki lideri Abdullah Öcalan ile yeni bir dolaylı görüşme süreci başlatmazsa, HDP oylarından bir geçişgenlik sağlayamayacak gibi görünüyor. O da Bahçeli varken zor görünüyor, siyasette hiçbir şey imkânsız olmasa da, çok zor görünüyor.
Dolayısıyla rakamlar, Erdoğan’ın Cumhurbaşkanlığını korumak için Bahçeli’ye mecburiyetini gösteriyor. Dolayısıyla, Erdoğan dış politika ve terörle mücadelede Bahçeli’ye daha çok kulak vermek durumunda kalabilir. Buna karşılık Bahçeli’nin de hayat pahalılığı ve işsizliğin halkı ne kadar zorladığı konusunun gündeme gelmemesini sağlamak için çaba sarf edeceği tahmini yapılabilir. Son günlerde bütün gücüyle CHP lideri Kılıçdaroğlu’na yüklenmesi, sadece İYİ Parti ve Akşener’le ittifakını bozmak amacına değil, gündemi ekonomik zorluklardan kaydırma amacına da bağlanabilir.
Ancak siyasetin gündemi nereye kayarsa kaysın, insanların geçim sıkıntısı ortada. Sosyal Güvenlik Kurumu 2014’ten bu yana çalışanların ne kadarının asgari ücretle çalıştığını açıklamıyor; tarihin cilvesine bakın ki o zaman muhalefet saflarında olan MHP milletvekilinin soru önergesiyle yüzde 40 olarak açıklanmıştı. Yani, en iyimser tahminle çalışanların en az yüzde 40’ı (DİSK’e göre yüzde 43’ü) –aslında istisna olması gereken- asgari ücretle çalışıyor. Yani 10 milyon küsur kişi ayda 2,340 lira 70 kuruş ile geçinmeye çalışıyor ve işsizlik korkusuyla ona da razı olmak durumunda kalıyor, ya da artık metal işçileri gibi sesini çıkarmaya başlıyor. Ekonomide yükselen bu dip dalga siyaseti etkilemez diyen varsa, o başka bir hesaptır.

Facebook Yorumları

reklam
24.02.2020
Suriye ve Libya şehitleri gölgesinde zor diplomasi
21.02.2020
Kavala davasında aslında neler oldu?
19.02.2020
ABD, YPG’yi uyardı: Türkiye’yle çatışırsanız korumayız
18.02.2020
Türkiye’den geldiğimi duyunca Kavala’yı soruyorlar
14.02.2020
Fethullahçıları devlete CHP mi, “Bay Kemal” mi yerleştirdi?
12.02.2020
Beş şehit haberi Ankara’ya Ruslarla görüşürken geldi(*)
7.02.2020
Erdoğan’ın Van’da 33 ölüm haberine tepkisi ne oldu?
4.02.2020
Suriye’de şehit sayısı artıyor, Rusya ile gerilim
3.02.2020
İmamoğlu’nu bırakın da Erdoğan’a sorulan sorulara bakın
28.01.2020
Merkel’in ziyareti AB’yle ilişkilere yarayacak mı?
24.01.2020
Halkbank ile hatırladık: ABD ile kriz devam ediyor
23.01.2020
Ekonomi ve siyasette dipten gelen dalga
12.01.2020
Libya’da ateşkes: yine Putin, yine Erdoğan’la
7.01.2020
ABD – İran krizi Türkiye’yi nasıl etkiler?
5.01.2020
“AKP ikiz doğuruyor”: Kılıçdaroğlu
31.12.2019
Çölaşan ve Doğru’ya “FETÖ’cü” diyen yargı adalet mi dağıtıyor?
28.12.2019
Rusya: Kanal İstanbul, Montrö’yü değiştirmediği sürece, Türkiye’nin meselesi
24.12.2019
Kanal İstanbul üzerine üç kritik soru
24.12.2019
Laik anayasayı İslami ölçülere uydurma çabası
22.12.2019
Trump imzaladı. Deniz bitti bitiyor. Şimdi ne olacak?
20.12.2019
Libya ikinci Suriye olmamalı
17.12.2019
ABD ile kafa kafaya, tam gaz gidiyoruz
16.12.2019
Mansur Yavaş ve CHP’nin belediyelerde yükselişi
13.12.2019
Gelecek seçim partiler değil, cepheler arasında olacak
11.12.2019
“Kavala bırakılır mı?” derken, Erdoğan, Orhan Pamuk’a terörist dedi
25.11.2019
Kılıçdaroğlu’nun suçu
22.11.2019
Ben o gazetecilerden değilim. Olmayanlar söylesin
14.11.2019
Erdoğan-Trump: Bilanço
14.11.2019
Kabus senaryosu
9.11.2019
Erdoğan’ın büyük üzüntüsü: ilahiyatçılar neden öğretmen olmak istemiyor acaba?
28.10.2019
Bağdadi’nin ölümünde Türkiye’nin rolü ve sonrası
24.10.2019
Suriye’de Putin kazandı, Erdoğan kazandı. Peki, kim kaybetti?
21.10.2019
Güvenli Bölge üzerine 13 güvensiz soru
18.10.2019
ABD Suriye’de Güvenli Bölgeyi nihayet kabul etti ama…
16.10.2019
ABD yaptırımlarının beş muhtemel sonucu
14.10.2019
Erdoğan IŞİD konusunda da söylediğini yaptığını göstermeli
11.10.2019
Suriye harekâtındaki ilk günün tahlili
6.10.2019
Bahçeli’nin Erdoğan’ı çektiği Kılıçdaroğlu tuzağı
6.10.2019
Ankara’da küçük siyasi yer sarsıntılarına hazır olun
1.10.2019
Gazeteci soramaz, bilim insanı söyleyemezken Yargı Reformu
22.09.2019
AK Parti’de neler oluyor? Maklube tartışmasının perde arkası
6.09.2019
İçeride ve dışarıda Erdoğan’ın zor günleri. (*)
6.08.2019
Erdoğan dertlerinin çözümünü Fırat’ın doğusunda görüyor olabilir, peki ya Türkiye?
28.07.2019
Türkiye Rusya’ya bağımlı hale getirilmemeli: Kılıçdaroğlu hükümeti de, ABD’yi de uyarıyor
15.07.2019
94 kuşağı: Fethullahçılar orduda nasıl yükseldi? (*)
10.07.2019
Kılıçdaroğlu ve Akşener, Erdoğan’ı nasıl alt etti?
2.07.2019
Trump ve bir gelişme daha Erdoğan’ı Türk ekonomisinde ciddi bir hasardan kurtardı; ama şimdilik
25.06.2019
Erdoğan’ın İmamoğlu’na yenilgisinden çıkan dersler
22.06.2019
Erdoğan-Bahçeli ittifakı seçim kazanmak için Öcalan’dan mı medet umuyor?
17.06.2019
Dağ fare doğurdu; yayın seçim sonucunu etkilemez
27.05.2019
S-400 krizinden çıkışta bir ihtimal daha var
19.05.2019
Atatürk’ün mirası ve Erdoğan Türkiye’si
15.05.2019
Erdoğan zora düştükçe daha da sertleşebilir (*)
14.05.2019
İmamoğlu: İsrafın belgelerini açıklayacağız
9.05.2019
Üçüncü Perde: Erdoğan, İmamoğlu’nun yine kazanacağını anlarsa 23 Haziran’ı engelleyebilir mi?
30.04.2019
AK Parti bünyesinde seçim sarsıntısı göründüğünden daha ciddi
23.4.2019
Asıl tehlikenin farkında mısınız? Ve asıl çıkış yolunun?
8.4.2019
İstanbul seçimine dair son duyumlar ve Türkiye’nin önündeki 8 sıcak gün
6.4.2019
İktidar bağımlılığı / iktidar sarhoşluğu
30.3.2019
Erdoğan Ankara’yı kaybederse: Küçük kıyamet senaryosu
14.2.2019
Artık “ana akım” yok, “baskın medya” var
24.11.20184
Sıcağı sıcağına AK Parti-MHP yorumu: köprüden önceki son çıkış ihtimali
9.11.2018
Seçim sonuçları Trump’ın Türkiye siyasetini nasıl etkileyecek?
29.10.2018
Yalnızca “Yaşasın Cumhuriyet” Demek Yetiyor mu?
20.10.2018
Trump, Salman’a Kaşıkçı’nın bedenine ne olduğunu da soracak mı?
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları


Aradığın Evi Bul. Emlak8.Net

Dijital Reklam Ajansı Serbay Interactive