M.Şükrü HANİOĞLU

Sabah GAZETESİ



Bookmark and Share

Bernard Lewis’in ikili mirâsı


28.5.2018 - Bu Yazı 236 Kez Okundu.
Yorum : 0 - Onay Bekleyenler : 0

  tarihinin değişik veçhelerini ele alan otuz kitap ve çok sayıda makale kaleme alan, Modern 'nin Doğuşu çalışması uzun süre son dönem Osmanlı tarihi üzerine temel kitap olarak okutulan Bernard Lewis uzun bir yaşam sonrasında ebediyete intikal etti.

Sadece Ortadoğu'da konuşulan dillere değil değişik Batı lisanlarına da hayranlık uyandırıcı hâkimiyeti olan, ana dilini ise bir edebiyatçı ustalığı ile kullanan Lewis, Osmanlı çöküşünden İslâm siyaset geleneğinde kullanılan kavramların geçirdiği evrime, Haşhaşîlerden modern Ortadoğu'nun şekillenmesine uzanan alanlarda birincil kaynaklara dayanan öncü çalışmalar ortaya koymuştur. Kendisi buna ilâveten, gazete ve dergi yazıları, mülâkatlar ve televizyon programları ile "Ortadoğu" tartışmasının Batı'daki yüzlerinden birisi olmuştur.
Ancak Lewis'in öncü eserler kaleme almış ve en önemlisi  ile "Oryantalizm" üzerine giriştiği olan, Ortadoğu çalışmalarındaki temel tartışmaların kutbu olmuş bir tarihçiye indirgenmesi hatalı olur.
Golda Meir'e kahvaltıda Enver es-Sedat ile yakınlaşma önerisinde bulunan, Şah Muhammed Rıza Pehlevi'ye "din toplumundan seküler yapılanmaya dönüşürken İranlılık aidiyetini güçlendirmesini" tavsiye eden, Henry Martin Jackson, , Donald Rumsfeld, Condoleezza Rice benzeri siyasetçiler ve Başkan George W. Bush'u derinden etkileyen Lewis; ABD'nin yeni Ortadoğu siyasetinin belirlenmesi, "medeniyetler çatışması" benzeri kavramsallaştırmaların işlevselleştirilmesi ve 'ın işgali benzeri kararların alınmasında da öncü rol oynayan bir kişilik olmuştur.
Lewis, Ortadoğu tarihi üzerine sahip olduğu birikimi siyasete dönüştürerek sert siyasal pozisyonlar almış ve ve "Neocon" olarak kısaltılan "YeniMuhafazakârlık Hareketi"nin Ortadoğu tasavvurunu şekillendirmiştir.

Lewis ve Oryantalizm 
1916'da Londra'da doğan Lewis, iki savaş arası Britanyası'nın emperyal vizyonunu içselleştirmiş bir akademisyendi. Parlamenter demokrasinin İngiltere dışındaki toplumlara, örneğin Fransa'ya dahi uygun olmadığını düşünen Lewis, "Müslüman Doğu" için en anlamlı seçeneğin "Batı vesayeti" altında sekülarizme yönelmek olduğunu savunuyordu.
Lewis, "siyasal modernleşme" kuramının temel varsayımına katılmayarak, "Doğulu Müslüman" toplumların kendi başlarına "modernleşemeyecekleri," bu alanda Batı vesayetinin gerekli olduğunu vurguluyordu.
Lewis, bu yaklaşımı o denli içselleştirmişti ki, bunu Müslüman toplumlara, "tarih ve kültürlerini onlardan daha iyi bilen bir dost" olarak tavsiye ederken, onlara "Batı'nın tartışılmaz üstünlüğü" ve "medenîleştirme misyonu" çerçevesinde, "yukarıdan bakarak" yaklaştığını göremiyordu.
Lewis, derin tarih ve dil bilgisi nedeniyle, Edward Said ile giriştiği tartışmanın tüm ayrıntılarında "üste" çıkıyor; buna karşılık, "Oryantalizm"i anlamayı "reddetmesi" nedeniyle konunun özünde "ahlâkî üstünlük"ü muarızına terketmek durumunda kalıyordu.
Lewis'e göre İslâm siyaset anlayışında "istişâre" benzeri olumlu unsurlar bulabilmek mümkündü. Müslüman toplumlarda gerçek anlamıyla parlamenter demokrasinin uygulanması imkânsızdı; ama Ortadoğu'daki modern baskıcı rejimler, gelenekleri sahiplenmek yerine Batı'dan etkilenerek, milliyetçilik, sosyalizm benzeri "yabancı" akımlara kapılınmasından kaynaklanmıştı.
Lewis, pek çok Oryantalistin aksine, Müslümanların "büyük bir geleneğin mirasçıları" olduğunu düşünüyor, buna karşılık, "Yahudi-Hıristiyan medeniyeti" olarak kavramsallaştırdığı yapı karşısında ağır bir mağlubiyete uğrayan İslâm âleminin önündeki en anlamlı seçeneğin, bunu kabullenerek, Batı'nın "yol göstericiliği"nde sekülarizme yönelmek olduğunu savunuyordu. Ortadoğu'da "Batı vesayetinde seküler modernleşme" dışındaki seçeneklere yönelim Lewis'i fazlasıyla tedirgin etmiştir. 1976'da yayımladığı "İslâma Dönüş" makalesiyle bu "tehlike"ye dikkat çeken Lewis, sekülarizmin, Türkiye, İran, Mısır benzeri toplumlardaki kısa soluklu başarısına karşılık, "milliyetçilik" ve "sosyalizm" gibi tutmayan aşı neticesi verebileceğinin altını çiziyordu.

Lewis doktrini 
Derin tarih bilgisinin Lewis'i ulaştırdığı netice "İslâm'a dönüş"ün Müslümanlarile "Yahudi-Hıristiyan medeniyeti" arasındaki küllenmeye yüz tutmuş mücadelede yeni bir sahife açacağı oluyordu. Ona göre Müslümanların söz konusu "medeniyet ve onun günümüzde evrildiği seküler biçim"e gösterdiği tepki, "mantıklı olmamasına karşılık tarihî" idi.
"Medeniyetler Çatışması" kavramsallaştırmasını Huntington'ın makalesinden üç yıl önce kaleme aldığı "Müslüman Öfkesinin Kökenleri" değerlendirmesinde kullanan Lewis'e göre 1683'ten beri savunmada olan "ezik, fakir ve başarısız" Müslümanların "üstün, zengin ve başarılı Batı'dan nefret etmeleri doğal"dı. O nedenle Yahudi-Hıristiyan medeniyeti liderliğinin sorması gereken soru "neden bizden nefret ediyorlar" değil "neden bize saygıgöstermiyor ve bizden korkmuyorlar" olmalıydı.
Lewis, buradan hareketle, ABD'nin kendisini "sevdirme"ye çalışmak yerine "korku" ve "cezalandırma" temelli bir "Pax Americana" tesis etmesinin gerekli olduğunu savunuyordu. Pax Britannica'ya benzeyecek bu düzen ise Ortadoğu'ya yönelik "uzlaşma" ve "taviz" siyasetinin terki ve "güç kullanımı" ile yaratılacaktı.
Lewis, George W. Bush'u överken, Rıza Şah Pehlevi ile gergin bir ilişki sürdürmüş olan İngiliz diplomat Harold Nicolson'ın "Şarklı zihniyeti asla anlayamazsınız; ama gerekli olan Şarklıların sizin ne düşündüğünüzden kuşku duymamanızı sağlamaktır" düstûruna atıfta bulunuyordu. Güç kullanacağını belirten Bush, "ne düşündüğünü açıkça ortaya koyuyor"du.
Lewis, Ortadoğu'ya yönelik ABD siyasetini güçlü Oryantalist vurgular çerçevesinde şekillendirirken, "taviz"den kaçınılması tezini iki savaş arası dönem tecrübesine dayanarak tahkim ediyordu. Ortadoğu'da taviz verilmesini Hitler'e yönelik Chamberlain siyasetine benzeten Lewis, bunun yerine "müdahale," "güç kullanımı," "saygı ve korku duyulmasını sağlama" ve bölge halklarının "Batı vesayeti" altında "sınırlı demokratik idare"ye kavuşturulmasını öneriyordu.
"Lewis doktrini" olarak ün kazanan bu yaklaşım "Neocon Ortadoğu siyaseti" ile Irak istilâsı benzeri girişimlerin düşünsel arka planını oluşturmuştur. Neocon siyaset yapımcıları, Irak'ta en uygun çözümün, ABD denetiminde yeniden Haşimî idaresi kurmak olduğunu düşünen Lewis ile kıyaslandığında daha pragmatik çözümlere yönelmişlerdir; buna karşılık, kendilerinin de vurguladığı gibi, fikir babalarının ünlü tarihçi olduğu şüphesizdir.
Lewis ardında önemli eserler ve bir doktrin bırakmıştır. Bu ikili mirâs hakkındaki nihaî kararı, yazımının ustalarından olduğu "tarih"in vereceği şüphesizdir.

Facebook Yorumları

reklam
20.8.2018
Sıradaki krizi beklerken
13.8.2018
Kendimiz olduk “Öteki”ni dönüştürmekten vazgeçtik; ortak alanı genişletebildik mi?
6.8.2018
“Kurucu Baba”lara neden müracaat olunuyor?
30.7.2018
Özgün kurum/gelenekleri koruma: Dışişleri
23.7.2018
İlân edilmekle “Hürriyet” sağlanabilir mi?
16.7.2018
“15 Temmuz”u farklı kılan nedir?
9.7.2018
Dünya çapında âlim olmasına hoyratlığımızla katkıda bulunduğumuz değer: Fuat Sezgin
2.7.2018
Siyasal söylem yumuşarken kutuplaşma neden
25.6.2018
“Seçim”in Türkiye serüveni ve yeni hedefler
18.6.2018
“Toplumsal sermaye”yi tüketmeyelim
11.6.2018
Rövanşist siyaset geleneğini nasıl terk edeceğiz?
4.6.2018
Karşı dalga mı? Demokrasi çağının sonu mu?
28.5.2018
Bernard Lewis’in ikili mirâsı
21.5.2018
“Fransız İslâm”ı projesi başarılı olacak mı?
14.5.2018
Radikalizmin çâresi kutsal kitapları değiştirmek mi?
7.5.2018
Nostalji ve gerçekliğe dönüş gerekliliği
30.4.2018
Osmanlı’da “Millet” var mıydı?
23.4.2018
II. Soğuk Savaş’ta “Saraybosna Suikasti”ni mi bekliyoruz?
16.4.2018
Gençler ve “terapi edici ahlâkî deizm”
9.4.2018
Bir proje olarak “Avrupa Birliği” ve Türkiye
2.4.2018
Siyaseti entelektüelleştirme faaliyetinden trollüğe
26.3.2018
“Bahar ya da kış”ı belirleyen nedir?
19.3.2018
Post-Modern Dünyada Mu’amelât: Bir Çoğulculuk
12.3.2018
Üniversite ve değişim: Tanım ve hedef
5.3.2018
Tarihselleştirme ve rol modelliği: II. Abdülhamid
26.2.2018
Türkiye-ABD: İttifak, stratejik ortaklık, kriz kontrolü
19.2.2018
Tarihin aşırı araçsallaştırılması: Makedonya’nın adı
12.2.2018
“Kuva-yı Milliye” ne anlamda “millî” idi?
5.2.2018
Lausanne, tarih, siyaset
29.1.2018
Hükûmet neden “kepenk indiriyor?”
22.1.2018
Millîlik ve yerlilik “Asya değerleri”ne dönüşmesin
15.1.2018
Kemalist Türkiye “Ortadoğu”dan uzak mı
8.1.2018
Neden demokrasi hedeflerimiz yok?
1.1.2018
“Arkamızdan vuran Araplar” söylemi neden değişmiyor?
25.12.2017
Kalkınmacılığın Türkiye serüveni
18.12.2017
“Topraksız bir halk, halksız bir toprak”
11.12.2017
Sistemin içini doldurma: Uyum yasalarını tartışmaya
4.12.2017
Seçeneklerimiz “Soğuk Savaş NATO’culuğu” ve
27.11.2017
Bir asır sonra “Ekim Devrimi”
20.11.2017
“Kemalizmler”in çoğalması çoğulculuk göstergesi mi?
12.11.2017
Sorun “Türk olan her şeyden körü körüne nefret edenler”
6.11.2017
Laboratuvara kızarak tahlil yapılabilir mi?
30.10.2017
“Cumhuriyetçilik” nasıl “oluştu”?
22.10.2017
“Beka” kadar “Gelecek”i düşünmek
16.10.2017
Vizeler yeniden verilecek; ama tasavvurlar örtüşecek
9.10.2017
Dillerde “çoğulculuk” kalplerde “tekçilik”
2.10.2017
“Musul” neleri değiştirdi? Benzer etkiler nasıl önlenir?
24.9.2017
Yeni bilimcilik ve siyaset
18.9.2017
“Derinlik”in faturasını ödemek: Şerif Mardin
11.9.2017
Arakan’da medeniyetler çatışması mı yaşanıyor?
4.9.2017
Entelektüel karşıtlığı ve maliyeti
28.8.2017
“Baskıcı iktidar-komplocu muhalefet” sarmalını kırmak
21.8.2017
“Ortaklık” yeniden inşa edilebilir mi?
14.8.2017
Bir “Ortaklık”ın yeniden tanımlanması
7.8.2017
“Bir Türkiye” nasıl yaratılabilir?
31.7.2017
“İki Türkiye” nasıl ayrıştı ve kutuplaştı?
24.7.2017
Doğmayan “Hürriyet”
17.7.2017
Kaçırılan fırsat ve telâfisi
10.7.2017
Tarihe tanıklık eden “Ev”
3.7.2017
Siyaset ve adalet
26.6.2017
“Yerlilik”i yeniden inşa etme
19.6.2017
Katar devre dışı bırakılırsa
12.6.2017
Kültürel Hegemonya ve Muhafazakârlık
5.6.2017
İmaj yönetimi ve gerçeklik
29.5.2017
Felsefesiz bir toplumda ahlâk
22.5.2017
Olduğumuz yerde kalarak virgüller koymak
14.5.2017
Hakaret revizyonist tarihçilik değildir
8.5.2017
“Ortadoğululuk”tan “Batılılık”a kimlik serüvenimiz
1.5.2017
Bir muhalefet söylemi olarak “demokrasi”
24.4.2017
Sistem değişiminde uyum yasaları
16.4.2017
Seküler olsun, yüz binlerce kişiyi öldürsün (mü?)
10.4.2017
“Zımmî”siz yaşayamayan toplum
3.4.2017
“Avrupa,” Kültürel Çoğulculuk ve Müslümanlar
27.3.2017
Teleolojik tarihin kahramanları
19.3.2017
Görsel medya, tarih, güncel siyaset
13.3.2017
“Millî Kültür”ü nasıl tanımlayalım?
6.3.2017
Otuz beşinci maddeyi hatırlayan var mı?
27.2.2017
“Gerçeklik sonrası” siyaseti
20.2.2017
Olağanüstülüğün dayanılmaz cazibesi
14.2.2017
Popülizmin demokrasiyle savaşı
6.2.2017
Kemalizm ve demokrasi
30.1.2017
Kendi merkezli, eşsiz, özgün “tarih”
23.1.2017
Bütün kötülüklerin anası ne?
16.1.2017
Osmanlı, Atatürk ve “sistem”
9.1.2017
“Yaşam tarzı” fay hattı
2.1.2017
Tarih “dayatma” ve “korku”su
25.12.2016
Bir Suriyeli daha öldü
19.12.2016
“Sistem” tartışmasına sıkışmamak
12.12.2016
“Türdeş” ve “düşman” Batı
8.12.2016
Demokrasi, özgürlükler ve “sol” romantizm
28.11.2016
“Sistem”in ötesi: Siyasetin başkanlaşması
21.11.2016
Popülizmden şikâyet yeterli mi? Onun panzehiri nedir?
14.11.2016
Trump “ikinci kim”?
7.11.2016
Anayasa, sistem, “fiilî durum”
31.10.2016
Cumhuriyet ve cumhuriyetçilik
24.10.2016
Tarih ve dış siyaset yapımı
17.10.2016
Bir dönüşümün son tanıklarından: Giovanni Scognamillo
10.10.2016
Bilgisizlik temelinde “zafer-hezimet” tartışması
3.10.2016
“Ortak değerler” paradigması
26.9.2016
Nesil yetiştirme
19.9.2016
Kültleştirme ile günah keçiliği arasında II. Abdülhamid
12.9.2016
Öncelikli sorun ve geleceğimiz
5.9.2016
Bir günah keçisi olarak “Ortadoğu”
29.8.2016
Çare “fabrika ayarları”na dönüş mü?
22.8.2016
Siyaset alanını sahiplenebilecek mi?
15.8.2016
“Millet-i gayr-ı müsellâha”nın “güçlü ordu”su
8.8.2016
Ordu cuntası-Askerî kanat
1.8.2016
Ordu-siyaset, cunta-darbe
25.7.2016
Darbe ve toplum
11.7.2016
“Cumhuriyet Osmanlı’ya karşı”dan “Osmanlı Cumhuriyet’e karşı”ya
4.7.2016
Hendeğin ötesi
27.6.2016
Dostlar, düşmanlar, doktrinler ve dış siyaset
20.6.2016
“Modernlikler”in var olabilmesi yeterli mi?
13.6.2016
Komplo kuramları neden yükseliyor?
6.6.2016
Ders laiklik alanında mı? Onu kim alacak?
23.5.2016
Siyaset ve “sığ” entelektüel zemin
16.5.2016
Sistem ve gelenek
9.5.2016
Laikleşemeyen laiklik
2.5.2016
Tarihler, semboller ve merasimler
24.4.2016
Olumsuz siyaset dili ve uslûb sorunu
18.4.2016
Siyaset, hukuk ve denetim
11.4.2016
Eksantrik liderler mi? Değişen siyaset mi? (2)
4.4.2016
Eksantrik liderler mi? Değişen siyaset mi? (1)
28.3.2016
Entelektüel düşüncemizin gelişimini anlamak
21.3.2016
Sorun değişmemiştir çözüm de değişmemelidir
14.3.2016
Siyasetimizin tavuk-yumurta sorunsalı: Baskıcılık ve komploculuk
7.3.2016
"Büyük resim" ve detaylar
28.2.2016
Siyasal şiddet neden bitmiyor?
22.2.2016
Sykes-Picot'ya bir "kavram" ve "süreç" olarak yaklaşmak
14.2.2016
Yaza dönüşmeyen "bahar" ya da Arap devrimleri
8.2.2016
Adların taşınılmaz ağırlığı
1.2.2016
Stratejik müttefik ile bölgesel rekabet yoğunlaşıyor
25.1.2016
Düşünceyi eleştirelim ama ifade özgürlüğünü koruyalım
18.1.2016
Sistem sorunu: Çarpık yarı başkanlıktan nereye?
10.1.2016
"Ya özyönetim ya çatışma" siyaseti anlamlı mı?
3.1.2016
Seçkinlerin nitelikleri ve toplumsal rolleri
28.12.2015
Anlaşılamayan adam
21.12.2015
Dış siyaset yapımı, Yeni-Osmanlıcılık ve realpolitik
14.12.2015
İdeolojik söylem, veriler ve tarih yazımı
7.12.2015
Meczub değil geleneğin köktenci inşa edicisi
29.11.2015
"Batı karşıtlığı" sözcüsü olarak DAİŞ
22.11.2015
DAİŞ "Medeniyetler Çatışması"nın "İslâm" kutbu mu?
16.11.2015
"Devletçi modernleşmecilik" neden kaybediyor?
9.11.2015
Neden "Kalkınmacı Muhafazakârlık" kazanıyor?
1.11.2015
Neden bir "diller hiyerarşisi" geliştiriyoruz?
25.10.2015
Tarih, hâtıra yasaları ve ifade hürriyeti
19.10.2015
Yeni Ortadoğu'da nasıl varolacağız?
12.10.2015
"Yerlilik"in yeniden keşfi
5.10.2015
"Millî"lilerden "millî" beğenmek
27.9.2015
“Daha sol” “sol”un başarı ümidi
21.9.2015
Demokratikleşme, iktidar paylaşımı ve Kürt sorunu
14.9.2015
Hamaset denizinde semboller aşınır, kavramların içi boşalırken
6.9.2015
Amaç ethnos ve plethos yaratma olursa çatışma durmaz
30.8.2015
"Siyaset sınıfı"nın başarısızlığı
23.8.2015
Şiddet ve uluslararası bağlam
17.8.2015
Tarihî örnekler yardımıyla süreç, pazarlık ve çözüm (2): Türkiyelilik
10.8.2015
Tarihî örnekler yardımıyla süreç, pazarlık ve çözüm (1): Muhatap
2.8.2015
Ortadoğu'ya "bulaşmama" neyin karşı tezidir?
27.7.2015
Neden olmuyor?
19.7.2015
Ortadoğu’ya “bulaşmama” ve realpolitik
12.7.2015
Türk milliyetçiliği "Çözüm Süreci"ne karşıtlığı mı gerektirmektedir?
5.7.2015
İdeal tiplerden gerçek insanlara, toplum mühendisliğinden siyasete
28.6.2015
"Seçmen yanlış yaptı": Le Bon'un "ruh"u, Churchill'in oryantalizmi
21.6.2015
Bir dönem, bir ideoloji, bir lider
14.6.2015
Kimlikler özgürleşirken kimlik siyaseti yoğunluğu azalmalıdır
7.6.2015
Bir “gelenek” olarak “Fetih”
31.5.2015
Enver Paşa'yı "kendisi" olarak tarihselleştirmek
25.5.2015
Modernleşme-demokrasi hiyerarşisi anlamlı mı?
17.5.2015
"Sol" ve İslâm: Bağdaştırmayı kim yapacak?
11.5.2015
Başka bir "sol" mümkün mü?
10.5.2015
Başka bir "sol" mümkün mü?
4.5.2015
Birinci Dünya Savaşı'nın temel nedeni
27.4.2015
“Adı” tarihçi koymayacaktır
19.4.2015
Yukarıda demokrasi aşağıda çoğulculuğun reddi
13.4.2015
Siyasal şiddet neden bitmiyor?
06.04.2015
“Mezhepçilik” eleştirilmeli ama “mezhep”in önemi anlaşılmalıdır
30.03.2015
Sistemi “sistem” olarak tartışmak
22.03.2015
“Çanakkale”den alınacak farklı bir ders
15.03.2015
Post-Kemalist toplum ve yeni Kemalizm
08.03.2015
"Türk Usûlü Başkanlık"ın kökü İttihad ve Terakki'de mi?
02.03.2015
Demokratikleşmeyi engelleyen global trendler mi?
23.02.2015
Neden kutuplaşıyoruz?
16.02.2015
Öncelikli sorun
09.02.2015
Bizim SYRIZA hangi parti?
02.02.2015
Tarihin önü açılırken siyaset devreye girmelidir
25.01.2015
Cevabı kim verecek?
18.01.2015
Onlar da "gerçeklik " iddiasına
12.01.2015
Siyasal hareketler ve
05.01.2015
Büyük sorular kesilmeyen tartışmalar
29.12.2014
Bu sarmalı kırmamız gerekmektedir
21.12.2014
Katastrofik başarıdan geri dönüş mümkün mü?
14.12.2014
Söylemden eyleme geçebilmek (2)
07.12.2014
Söylemden eyleme geçebilmek (1)
30.11.2014
Batı "modeli"nden "sapmak"
23.11.2014
Sykes-Picot eleştirisi Neo-Osmanlıcılık ve İslâmcılık mıdır?
16.11.2014
Atatürk, kurucu felsefe ve siyaset
09.11.2014
Demirel ve
02.11.2014
'Barış'ın milliyetçilik(ler)le "savaş"ı
26.10.2014
Cumhuriyet ve cumhuriyetçilik: Neyi sorgulamalıyız?
19.10.2014
Müttefik ile bölgesel rekabet
13.10.2014
Reddedilen
05.10.2014
Egemen parti ve toplumsal dönüşüm
28.09.2014
1920 Ruhu
22.09.2014
İktisadiya'dan Tarihistan'a göç eden bir mültecinin ardından
15.09.2014
CHP'nin temel sorunu siyaset yelpazesindeki yeri midir?
08.09.2014
"Osmanlılık"tan "Türkiyelilik"e
31.08.2014
Ortadoğu'daki sorunların suçlusu bulundu; rahat olabiliriz
24.08.2014
Demokrasiyi "getiren" parti
18.08.2014
Cumhurbaşkanlığı seçimi:
10.08.2014
Post-Kemalist Türkiye "Kemalizm" karşıtlığı üzerinden inşa edilebilir mi?
03.08.2014
Bir asır sonra 2 Ağustos ittifakı
27.07.2014
Cumhurbaşkanı adayları neyi sembolize ediyor?
20.07.2014
Asırlık düşünsel vesayet
14.07.2014
Osmanlı'nın
06.07.2014
"İyi Arap"lar "kılavuz" mu?
29.06.2014
Ortadoğu'da yeni düzen
22.06.2014
Ethnoslar mütarekesinden demos inşasına
16.06.2014
İslâm siyasal tasavvuru çoğulculuk ve demokrasiyle bağdaşamaz mı?
09.06.2014
Bir sene sonra
02.06.2014
Kemalist Aysun dindar mı?
25.05.2014
Yukarıdan aşağıya siyaset ve reform tuzağı
18.05.2014
Hangi siyasal doğruluk?
12.05.2014
Olağanüstüyü olağanla aşmak
04.05.2014
Tarihi özgürleştirmek
27.04.2014
"Karma" demokrasimiz fabrika ayarı mı?
20.04.2014
"Demokrasisiz millî hâkimiyet" ile çoğunlukçu "millî irade" yorumu arasında
13.04.2014
Muhalefet sorunu: Kırıkçının macunu
06.04.2014
Muhalefet karşıtlığa dönüşürse
30.03.2014
Daha sonra "harcanan fırsat" denecektir
23.03.2014
Sürecin süreci
16.03.2014
İttihad ve Terakki'den günümüze "liderlik," "siyaset" ve "demokrasi" (II)
09.03.2014
İttihad ve Terakki'den günümüze "liderlik," "siyaset" ve "demokrasi" (I)
23.02.2014
Erken Cumhuriyet'ten Beyaz Türklere "bireysel dindarlık"
16.02.2014
Coğrafyamızdaki eski sulama sistemi bizi vesayete mi mahkûm ediyor?
09.02.2014
Tunus'tan alınacak ders
02.02.2014
Müslümanlar İslâm'ı akademik olarak değerlendirebilir mi?
27.01.2014
Müzakereci demokrasi ve katılım mı, devrim mi?
19.01.2014
Kuvvetler ayrımı ile kontrol mekanizmaları güçlendirilmelidir
12.01.2014
Garplılaşmanın bir yerinde olma sorunu nasıl bitti?
05.01.2014
İslâm ve demokrasi
29.12.2013
AİHM kararını nasıl okumalı?
22.12.2013
Cumhuriyet-Osmanlı "mücadelesi" söylemi anlamsızdır
15.12.2013
Osmanlı ve Türklük
08.12.2013
Türklük ve ırk
01.12.2013
"Andımız" anayasasıyla "kral çıplak" demek mümkün mü?
25.11.2013
Karşıolgusallığı mı tartışıyoruz?
10.11.2013
Atatürk ne okudu?
03.11.2013
"Bizde o da var" ideolojisi neyi temsil ediyor?
27.10.2013
"Cumhuriyet"i demokrasi karşıtı "Cumhuriyetçilik"ten kurtarmak
21.10.2013
"Liberal" seçkinciler, demokrat muhafazakârlar
06.10.2013
Neden demokratikleşemiyoruz?
29.09.2013
İki "İki Türkiye" (II): İkincisi çatışır ve bölünebilir
22.09.2013
İki "İki Türkiye" (I): Birincisi çatışır ama bölünmez
15.09.2013
Bir totaliter ideoloji defnedilirken
08.09.2013
Sadece merdivenle kalmasın
01.09.2013
Sandık - demokrasi, vesayet - çoğunlukçuluk
26.08.2013
Temerrüd, devrim, darbe
18.08.2013
Kutuplaşma yapısal bir sorun mudur?
11.08.2013
Ortadoğu'nun trajedisi
04.08.2013
Kendine özgü toplum "dar alanda siyaset"i nasıl aştı?
29.07.2013
Liderlik demokrasisi
22.07.2013
İttihad ve Terakki; Vazife ve Mesuliyet
14.07.2013
Darbeye neden darbe denilemiyor?
07.07.2013
Siyaset ve kültürel çatışma
01.07.2013
Herkes öteki, herkes zenci, herkes mağdur
24.06.2013
Kırılamayan sarmal
16.06.2013
Hayat tarzı endişesi siyaseti önemli bir sorundur
09.06.2013
Siyaset nefretinin siyasallaşması
02.06.2013
Siyaset anayasa yapımına farklı yaklaşabilir mi?
27.05.2013
Torosyan'ın hâtıraları, tarihin Türkleştirilmesi ve siyasî doğruluk
19.05.2013
Türk Oryantalizmi'nin "Doğu"su olarak Ortadoğu
12.05.2013
Sorun Türklük, Kürtlük değil ethnos temelli toplum tasavvurudur
05.05.2013
Türkiye bölünmüyor birleşmeye çalışıyor
28.04.2013
"Kutsal"ı mı koruyalım yoksa nefret suçlarını mı engelleyelim?
21.04.2013
Thatcher öldü, Thatcherizm yaşayacak mı?
14.04.2013
Vatandaşlık tanımı hangi tasavvura dayanacak?
31.03.2013
Bir hukuk devinin ardından
24.03.2013
Zaman ne 1930'larda ne de 1918'de durmadı
17.03.2013
Meselelerimizi "devlet aklı" değil siyaset çözecektir
10.03.2013
Vatanseverlik milliyetçilik midir?
03.03.2013
Şemseddin Sami Bey olması gereken yerdedir
24.02.2013
Sorun milliyetçilik değil toplumsal mühendisliktir
17.02.2013
Erken Cumhuriyet ırkçılığı ve siyasî Türkçülüğünün mesajı aynı idi
10.02.2013
Ya tektipleştirme ya sınır değişikliği mi?
03.02.2013
"Türk" olabilirdi; ama "Türk" olmadı, şimdi "Türk" olur mu?
27.01.2013
"Ulusalcılık" milliyetçiliğin Türkçesi midir?
20.01.2013
Olmayan 'sol'un peşinde
13.01.2013
Çoğunluğu kimlik siyasetine yöneltmek felâkete davetiyedir
06.01.2013
Toplumsal sermaye yatırımını yapıyor
30.12.2012
Türkçülük ve Kürtçülükle olmuyor; İslâmcılıkla olur mu?
23.12.2012
Neden milliyetçi-ayrılıkçı vizyon kazandı? Bu kaçınılmaz mıdır?
16.12.2012
Tartıştığımız tarih değildir
09.12.2012
Sorun Arabesk'i beğenmek değildir
02.12.2012
Praetorian rejim biterken
25.11.2012
Arabesk, vatan hainliği, Türk Oryantalizmi
19.11.2012
Adından çok içinin dolduruluşu önemlidir
11.11.2012
Tarihî Atatürk'e kavuşmak
04.11.2012
Kutsallık koruması ve ifade özgürlüğü
28.10.2012
Bu bizim kavgamız değil
21.10.2012
Gurur kırılmasından öte
14.10.2012
Nefret suçları, din, İslâmofobi ve ifade özgürlüğü
07.10.2012
Geleneğin son temsilcisi olarak Hobsbawm
30.09.2012
Âkil adamlar ve Kürt sorunu
23.09.2012
Müfredat değişikliği mi?
16.09.2012
İslâmcılık ve entelektüel alan
09.09.2012
"İslâmcılık" tartışması üzerine notlar (2): Kökler
02.09.2012
"İslâmcılık" tartışması üzerine notlar (1): Kavram
26.08.2012
Şiddet ve derecesi sorunun niteliğini değiştirmiyor
19.08.2012
CHP geçmişini ne yapmalı?
12.08.2012
'Ya Hâfız' levhasının altına sigorta levhası asılınca
05.08.2012
Post-Kemalist CHP dogmatizmden kaçınmalıdır
29.07.2012
At sepete solundan ideolojiye
22.07.2012
Sorun 10 Temmuz mu?
15.07.2012
Aydınlanmamıza katkıda bulunup buharlaştı mı?
08.07.2012
Stratejik derinlik ve komşularla sıfır sorun
01.07.2012
En asil duygunun tarihçiliğinden apolojetik tarih yazımına
24.06.2012
Ortak tasavvur geliştirilemezse sonuç alınamaz
17.06.2012
Bürokrat seçkinlik biterken
10.06.2012
Neden otoriter siyaset üretiyoruz?
03.06.2012
İhtilâl-vesayet sarkacında geçen yıllar
27.05.2012
Sorun kutlama değil kutsallar çatışmasıdır
21.05.2012
Fenerbahçe ve İttihadçılık (2)
20.05.2012
Fenerbahçe ve İttihadçılık (1)
13.05.2012
Tarih bilincimizi artıralım, "tarihçi"likten kurtulalım
06.05.2012
Asır sonu dünyası ve Tek Parti
29.04.2012
Ne idik? Ne olduk? Ne olabiliriz?
22.04.2012
Türkiye mutlaka birisine mi kalmalı?
15.04.2012
Muhafazakâr sanat
08.04.2012
Adem-i merkeziyet gereklidir ama Kürt sorununu çözmez
01.04.2012
Halil Sahillioğlu'na saygı
25.03.2012
Beşikten mezara toplumsallaştırılma anlamlı mı?
18.03.2012
W. T. Stead'i doğru mu anladık?
11.03.2012
Hayatımızı değiştiren kitap günümüz Türkçesinde
04.03.2012
Sosyal demokrasi mümkün mü?
29.02.2012
Ahmed Rıza Bey'i neden hatırlamıyoruz?
19.02.2012
Bir kolonyalizm mirâsı daha tarihe karışırken
12.02.2012
Kemalist oryantalizm
05.02.2012
Maymun taklidi yapana karışmamalı mı?
29.01.2012
Bir logokrasinin son günleri
22.01.2012
19 Mayıs törenlerinin esin kaynağı nedir?
15.01.2012
Sorgulamadan itaat ve liderlik kutsaması muhafazakârlığa mı özgü?
08.01.2012
"Millet-i Hakime"siz toplum tasavvuru
01.01.2012
Fransa'dan alınacak ders ne olmalı?
25.12.2011
Göbeklerini kaşıyan notemigonus crysoleucaslar demokrasiye katkıda bulunuyorlarmış
18.12.2011
Toplumumuzun Thurgood Marshall'ı kitleler mi?
11.12.2011
Sykes-Picot ve Sèvres sendromları ve kapalı toplum
04.12.2011
Dönemin koşulları göz önüne alınırsa
27.11.2011
Dersim'de ne oldu? Kolektif hafıza resmî tarihe karşı
20.11.2011
Türk muhafazakârlığı Tanzimat ile barışıyor mu?
20.11.2011
Tarihselleştirilemeyen geçmiş, insanlaştırılamayan kurucu
20.11.2011
Yemen'i nasıl hatırlıyoruz? Neden?
20.11.2011
Lenin'den Wall Street'i işgale
20.11.2011
İdeolojisiz anayasa talebi: Rus örneği
20.11.2011
Zizek, imparatorluk, çok kültürlülük
20.11.2011
Üç milliyetçilik
20.11.2011
Hikmet-i hükûmetçi bürokrasi ve demokratik siyaset
20.11.2011
Yeni Anayasa ve Kemalizm
0 0
ÖNEMLİ NOT: Bu sayfalarda yayınlanan okur yorumları okuyucuların kendilerine ait görüşlerdir. Yazılan yorumlardan MARMARA YEREL HABER GAZETESİ veya duzceyerelhaber.com hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
GÜNÜN YAZARLARI
Günün Yazarları